Швейцария никоҳ солиғини бекор қилди

Швейцарияда ўтказилган умумхалқ референдумида «никоҳ жазоси» деб аталган солиқ амалиёти бекор қилинди. Янги тизимга кўра, турмуш қурган жуфтликлар ва расмий рўйхатдан ўтган шериклар энди алоҳида солиқ тўлайди. Бу қарор мамлакатда хусусий шахслар учун солиқ тизимида сўнгги ўн йилликлардаги энг йирик ислоҳотлардан бири сифатида баҳоланмоқда.

Швейцарияда амалда бўлган тартибга кўра, турмуш қурган жуфтликлар ва рўйхатдан ўтган шериклар солиқни биргаликда тўлар, ягона декларация топширар ва умумий солиқ ҳисоб-китобини олар эди. Прогрессив солиқ ставкалари туфайли эса кўп ҳолларда бундай жуфтликлар турмуш қурмаган жуфтликларга нисбатан кўпроқ солиқ тўлашга мажбур бўларди. Бу ҳолат «никоҳ солиғи жазоси» деб аталган.

Бундан 40 йилдан ортиқ вақт аввал Швейцария Федерал олий суди мазкур амалиётни конституция тамойилларига зид деб топган эди. Шунга қарамай, кейинги йилларда парламент ва турли халқ ташаббуслари орқали муаммони ҳал қилишга уринишлар самара бермаган.

Янги қонун лойиҳасига кўра, энди никоҳдаги жуфтликлар алоҳида солиқ тўловчи сифатида ҳисобланади. Улар ҳар бири алоҳида солиқ декларацияси топширади, алоҳида баҳоланади ва солиқ ҳисобварақларини ҳам алоҳида олади. Бу тизим нафақат федерал даражадаги тўғридан-тўғри солиқларга, балки кантон ва муниципал солиқларга ҳам татбиқ этилади.

Қонун қачондан кучга киради?

Қонун дарҳол кучга кирмайди. У энг кечи билан 2032 йил 1 январдан амалга оширилиши кутилмоқда. Бу муддат давомида кантонлар янги солиқ ставкаларини жорий этиши, имтиёзлар қоидаларини қайта кўриб чиқиши ва солиқ маъмуриятларининг иш жараёнларини мослаштириши керак бўлади. Янги тизим туфайли тахминан 1,7 миллионга яқин қўшимча солиқ декларацияси қайта ишланишига тўғри келади.

Мутахассислар фикрича, янги тизим жорий этилганда эр-хотиннинг умумий мулки ва даромадларини солиқ мақсадида қандай тақсимлаш масаласи асосий муаммолардан бири бўлиши мумкин. Шу сабабли келгусида бу борада қўшимча қоидалар ва расмий тушунтиришлар қабул қилиниши эҳтимолдан холи эмас.