Яқин Шарқда уруш давом этар экан, нефт нархлари янада ошиши мумкин

Эронга қарши АҚШ–Исроил уруши учинчи ҳафтага киргани сабабли нефт нархлари душанба куни бозор очилишида яна ошиши мумкин. Можаро нефт инфратузилмасига таҳдид солмоқда ва жаҳондаги энг йирик таъминот узилишларидан бирига айланган ҳолда Ҳўрмуз бўғозининг ёпиқ қолишига олиб келди.

Халқаро энергетика агентлиги бугун, 15-март куни маълум қилишича, Яқин Шарқдаги уруш сабабли нархлар кескин ошиб кетишининг олдини олиш мақсадида яқин вақт ичида бозорга 400 миллион баррелдан ортиқ нефт захиралари чиқарилади. Агентликка кўра, Осиё ва Океаниядаги захиралар дарҳол, Европа ва Америкадаги захиралар эса март ойи охирида бозорга чиқарилади.

«Brent» ва АҚШнинг «West Texas Intermediate» нефт фючерслари бу ойда 40 фоиздан ортиққа қимматлашиб, 2022-йилдан бери энг юқори даражага етди. Бу АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши ҳужумларидан кейин Теҳроннинг жаҳон нефт таъминотининг тахминан бешдан бир қисми ўтадиган стратегик нуқта — Ҳўрмуз бўғози орқали юк ташишни тўхтатгани билан боғлиқ.

Харгга ҳужум

АҚШ президенти Доналд Трамп иттифоқчиларини ушбу стратегик йўлак хавфсизлигини таъминлаш учун ҳарбий кемалар жўнатишга чақирди. Шунингдек, у АҚШ 14-март куни ҳарбий нишонларга зарба берганидан кейин Эроннинг Харг оролидаги нефт экспорт марказига яна ҳужумлар қилиш билан таҳдид қилди. Бу таҳдидга Теҳрон жавобан янада қаттиқ жавоб қайтаришини билдирган.

Харг оролига қилинган ҳужумлардан кўп ўтмай, Эрон дронлари Бирлашган Араб Амирликларидаги Фужайра шаҳрида жойлашган муҳим нефт терминалига зарба берди.

«JP Morgan» таҳлилчиси Наташа Каневанинг таъкидлашича, бу можаронинг янада кескинлашганини кўрсатади. Банк таҳлилчиларига кўра, БААдаги Фужайра терминали билан бирга Саудия Арабистонидаги Рас-Танура экспорт терминали ва Абқайқ нефт қайта ишлаш иншоотлари ҳам Форс кўрфазидаги энг муҳим ва хавф остидаги энергетик объектлар қаторига киради.

Фужайрада нефт юклаш операциялари қайта тиклангани ҳақида «Reuters» агентлигига маҳаллий манба хабар берган. Ҳўрмуз бўғозидан ташқарида жойлашган Фужайра орқали БААнинг асосий «Murban» нефти кунига тахминан 1 миллион баррел ҳажмда экспорт қилинади, бу жаҳон талабининг тахминан 1 фоизига тенг.

Музокаралардан дарак йўқ

Халқаро энергетика агентлиги маълумотига кўра, юк ташишдаги узилишлар сабаб март ойида жаҳон нефт таъминоти кунига 8 миллион баррелга камайиши мумкин. Шу билан бирга, Яқин Шарқ ишлаб чиқарувчилари нефт ишлаб чиқаришни камида кунига 10 миллион баррелга қисқартирган.

АҚШ энергетика вазири Крис Райт бугун, 15-март куни Эрон билан уруш «яқин бир неча ҳафта ичида» тугашини кутаётганини айтди. Унинг сўзларига кўра, шундан кейин нефт таъминоти тикланиб, энергия нархлари пасаяди.

Шу билан бирга, учта манбага кўра, Трамп маъмурияти Яқин Шарқдаги иттифоқчиларининг дипломатик музокараларни бошлаш бўйича саъй-ҳаракатларини рад этган. Эрон эса АҚШ ва Исроил зарбалари тўхтамагунча ҳар қандай сулҳ таклифини қабул қилмаслигини билдириб, можаронинг тез якунланишига бўлган умидларни камайтирган.