Tramp ma’muriyati «Fed» rahbari Jerom Pauellga qarshi sud ishida yutqazdi

AQSH okrug sudyasi Jeyms Boasberg Adliya vazirligining Federal zaxira tizimining (Fed) ichki hujjatlarini qo‘lga kiritishga qaratilgan urinishlarini to‘sdi va uning rahbari Jerom Pauellga nisbatan olib borilayotgan tergovni siyosiy sabablarga asoslangan deb atadi. Bu qaror Tramp ma’muriyati uchun jiddiy mag‘lubiyat bo‘ldi, chunki u jinoiy ishlar orqali regulyator mustaqilligiga va foiz stavkalari siyosatiga ta’sir o‘tkazishga uringan edi. Bu haqda «Yahoo Finance» xabar berdi.

Sud qarori

Sudya Boasberg Kolumbiya okrugi prokuraturasi tomonidan berilgan ikki chaqiruv qog‘ozini rad etdi. Yanvar oyida boshlangan jinoiy tergov Pauell o‘tgan yil yozida Vashingtondagi «Fed» bosh qarorgohini rekonstruksiya qilish xarajatlari oshib ketgani haqida Kongressga yolg‘on ko‘rsatma bergan, degan gumonlarga asoslangan edi.

Biroq sudya bu ish faqat bahona ekanini ta’kidladi.

«Dalillarning ulkan miqdori shuni ko‘rsatadiki, hukumat bu chaqiruv qog‘ozlarini «Fed» rahbarini foiz stavkalarini pasaytirish uchun ovoz berishga majbur qilish yoki uni iste’foga chiqarish maqsadida bergan», – deyiladi qarordi.

Boasberg ta’kidlashicha, hukumat Pauell jinoyat sodir etganiga «deyarli nol dalil» taqdim etgan, prokurorlar esa shantaj qilish uchun har qanday kompromat topishni istagan.

O‘z qarorini asoslashda sudya Donald Trampning «Truth Social» tarmog‘idagi ko‘plab postlarini keltirdi. U yerda prezident Pauellni qat’iy pul-kredit siyosati uchun muntazam tanqid qilib kelgan. Sudning xulosasiga ko‘ra, tergovning maqsadi «Fed»ning qonun bilan belgilangan mustaqilligini yo‘q qilish» bo‘lgan.

Federal zaxira tizimi va uning mustaqilligi

Oq uy bilan «Fed» o‘rtasidagi ziddiyat Amerika iqtisodiyotining asosiy tamoyillaridan biri – markaziy bankning siyosiy sikldan mustaqilligi masalasiga daxl qiladi. «Fed» 1913-yilda qabul qilingan qonun asosida tuzilgan bo‘lib, u qarorlarni siyosatchilarning saylovoldi va’dalaridan kelib chiqib emas, balki iqtisodiy ma’lumotlar (inflatsiya, bandlik darajasi) asosida qabul qilish uchun mo‘ljallangan.

Ma’muriyatning «Fed» rahbariga iqtisodiy bo‘lmagan masalalar (masalan, ofisni ta’mirlash) orqali bosim o‘tkazish uchun Adliya vazirligidan foydalanishga urinishi misli ko‘rilmagan qadam hisoblanadi. AQSH tarixida prezidentlar «Fed» rahbarlarini bir necha bor tanqid qilgan (jumladan, Nikson Bernsga, Reygan esa Volkerga bosim o‘tkazgan), ammo pul-kredit siyosati bo‘yicha kelishmovchiliklarni jinoiylashtirish xavfli pretsedent yaratadi.

Investorlardan ayrimlari xavotir bildirishicha, agar «Fed» mustaqilligini yo‘qotsa, pul emissiyasi va foiz stavkalari haqidagi qarorlar saylovlar oldidan iqtisodiyotni qisqa muddatli rag‘batlantirish maqsadida qabul qilinishi mumkin. Bu esa uzoq muddatda nazoratdan chiqqan inflatsiyaga va dollarga jahon zaxira valutasi sifatida bo‘lgan ishonchning pasayishiga olib kelishi mumkin.