Уруш Форс кўрфази давлатларида жиддий иқтисодий қулашга олиб келиши мумкин
Жанговор ҳаракатлар апрел охиригача давом этса ва Ҳўрмуз бўғозининг икки ойлик блокировкасига олиб келса, Қатар ва Кувайтнинг йиллик ЯИМи 14 фоизга тушиши мумкин.
© Foto: Bloomberg.comЭрондаги низо Форс кўрфази энг йирик иқтисодиётларига катта зарба бериши мумкин. Агар низо яқин вақт ичида ҳал этилмаса, араб монархиялари 1990-йилларнинг бошида Ироқнинг Кувайтга босқинидан кейинги энг катта иқтисодий пасайишга дуч келади, деб ёзмоқда «Bloomberg».
Иқтисодчилар нима демоқда?
«Goldman Sachs Group»нинг Яқин Шарқ ва Шимолий Африка бўйича бош иқтисодчиси Фарук Суссанинг айтишича, агар жанг ҳаракатлари апрел охиригача давом этса ва Ҳўрмуз бўғозининг икки ойлик блокировкасига олиб келса, Қатар ва Кувайтнинг йиллик ЯИМи 14 фоизга тушиши мумкин.
Саудия Арабистони ва БАА камроқ зарар кўради, чунки уларда нефтни муҳим кўприқдан ўтказмай экспорт қилиш имконияти мавжуд. Аммо уларнинг ЯИМи ҳам 3 фоиз ва 5 фоизга қисқариши эҳтимолдан холи эмас. Бу мамлакатлар учун 2020-йил пандемиясидан кейинги энг катта иқтисодий шок бўлади.
«Кўплаб Форс кўрфази иқтисодиётлари учун бу уруш «Covid-19»дан ҳам жиддий қисқа муддатли оқибатларга эга бўлиши мумкин. Жанг тугаганда улар тикланади, аммо бу низо инвестор ишончига қандай из қолдиришини ҳали кўриш керак» – дейди Сусса.
Зарар давлатларга қараб фарқланади, фойда ҳам йўқ эмас
Иқтисодчилар шуни таъкидлашича, минтақадаги мамлакатларнинг барқарорлиги турлича:
Кувайт, Баҳрайн ва Қатар асосий зарбани олиб, логистика блоклангани сабабли оғир таъсирланади.
Саудия Арабистони ва БАА эса нархлар ошиши натижасида айрим ҳолларда фойда кўриши мумкин.
Ар Риёд Эрон ҳужумларини муваффақиятли бартараф эта олиб, ҳаво майдони очиқ бўлиб тургани туфайли, узоқ муддатли урушда асосий фойда олувчи бўлиши мумкин. Ягона жиддий хавф – биринчи чоракда маҳаллий даромадлар пасайиши туфайли бюджет дефицити чуқурлашиши.
2026-йилга келиб, Саудия Арабистони урушдан олдинги прогнозлардан ҳам юқори натижа кўрсатиши мумкин.
Вашингтондаги Форс кўрфази араб давлатлари институтида меҳмон илмий ходим Тим Каллен таъкидладики, агар Саудия нефти ишлаб чиқариши кунига ўртача 7,5 млн баррел бўлса ва «Brent» нефти нархи 90 доллар атрофида турса, мамлакатнинг йиллик бюджет дефицити 1 фоизга қисқаради (урушдан олдин ҳукумат 3,3 фоиз дефицитни режалаштирган эди).
БАА эса йилни ҳатто бюджет профицити билан якунлаши кутилмоқда.
