Go‘sht qimmatlashishidan xavotirdagi aholi, chekka qishloqlarni qamrab oluvchi yangi internet va kutilganidan tez o‘sayotgan YAIM — 17-iyun dayjesti

O‘zbekistonda «Amazon Leo» interneti ishga tushadi

Toshkent xalqaro investitsiya forumi doirasida «Amazon Leo» va «UZ-SAT» o‘rtasida imzolangan kelishuv O‘zbekistonda sun’iy yo‘ldosh interneti bozorida yangi bosqichni boshlab berishi mumkin. Loyiha doirasida «Amazon»ning 3 mingdan ortiq past orbitali sun’iy yo‘ldoshlaridan foydalanib, ayniqsa chekka va tog‘li hududlarni yuqori tezlikdagi internet bilan ta’minlash rejalashtirilmoqda. Bu masofaviy ta’lim, elektron davlat xizmatlari va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish uchun muhim qadam sifatida baholanmoqda.

«Amazon Leo»ning bozorga kirishi mavjud sun’iy yo‘ldosh interneti xizmatlari uchun raqobatni kuchaytirishi mumkin. Ekspertlar fikricha, bu xizmatlar sifati oshishi va internet qamrovi kengayishiga turtki beradi. Shu bilan birga, loyiha O‘zbekistonning raqamli transformatsiya strategiyasi hamda chekka hududlarni internet bilan ta’minlash dasturlarini jadallashtirishi kutilmoqda.

O‘zbekiston iqtisodiyoti 2026 yilda 180 mlrd dollardan oshishi mumkin

O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Toshkent xalqaro investitsiya forumida mamlakat iqtisodiyoti kutilganidan ancha tez sur’atlarda o‘sib borayotganini ma’lum qildi. Uning ta’kidlashicha, bir necha yil avval 2026 yil uchun belgilangan 100 milliard dollarlik yalpi ichki mahsulot (YAIM) marrasi muddatidan oldin bajarilib, joriy yilning o‘zida iqtisodiyot hajmi 180 milliard dollardan oshishi kutilmoqda.

Prezident so‘nggi yillarda amalga oshirilgan iqtisodiy islohotlar natijasida 2025 yilda YAIM 7,7 foizga o‘sgani, iqtisodiyotga 43 milliard dollar investitsiya jalb qilingani va xalqaro zaxiralar 70 milliard dollardan oshganini qayd etdi. Shuningdek, O‘zbekiston xalqaro reytinglarda ham o‘z o‘rnini mustahkamlab, iqtisodiy erkinlik bo‘yicha ilk bor «iqtisodiyoti mo‘’tadil erkin» davlatlar qatoriga kirgan. Bu mamlakatning investitsiyaviy jozibadorligi va iqtisodiy salohiyati ortib borayotganidan dalolat sifatida baholanmoqda.

Angliya huquqiga asoslangan Toshkent xalqaro tijorat sudi tashkil qilinadi

Toshkent xalqaro investitsiya forumida Shavkat Mirziyoyev O‘zbekistonda investorlar huquqlarini xalqaro standartlar asosida himoya qilishga qaratilgan yangi tashabbusni e’lon qildi. Unga ko‘ra, Toshkent xalqaro moliya markazi hududida Angliya huquqi tamoyillari asosida faoliyat yurituvchi mustaqil Toshkent xalqaro tijorat sudi tashkil etiladi. Sudda nufuzli xorijiy sudyalar va xalqaro huquq ekspertlari ishlashi rejalashtirilgan.

Shu bilan birga, O‘zbekiston BMTning Singapur konvensiyasiga qo‘shilish niyatini ham bildirdi. Mazkur o‘zgarishlar investitsiyaviy nizolarni hal qilish, mediatsiya mexanizmlarini rivojlantirish va xorijiy investorlarga mamlakat ichida xalqaro darajadagi huquqiy kafolatlar yaratishga qaratilgan. Qayd etish joizki, Toshkent xalqaro moliya markazi to‘g‘risidagi konstitutsiyaviy qonun loyihasi hozircha parlamentda muhokama qilinmoqda va uni takomillashtirish jarayoni davom etmoqda.

Markaziy bank asosiy stavkani yana o‘zgarishsiz qoldirdi

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvi asosiy stavkani navbatdagi yig‘ilishda ham o‘zgarishsiz qoldirdi. Bu qaror yillik inflatsiya may oyida tarixiy minimumlardan biri bo‘lgan 5,5 foizgacha pasayganiga qaramay qabul qilindi. Regulyatorning ta’kidlashicha, inflatsiya sekinlashayotgan bo‘lsa-da, ichki talabning yuqori darajada saqlanishi, budjet xarajatlarining faollashuvi va tashqi iqtisodiy noaniqliklar ehtiyotkor pul-kredit siyosatini talab qilmoqda.

Markaziy bank prognozlariga ko‘ra, 2026 yil yakunida inflatsiya 6,5 foiz atrofida shakllanadi, iqtisodiy o‘sish esa 7–7,5 foiz darajasida bo‘ladi. Shu bilan birga, iyun oyidan energiya tariflari oshirilgani, transport va ishlab chiqarish xarajatlari o‘sishi, jahon bozorlaridagi geosiyosiy va narx xavflari inflatsiyaga bosim o‘tkazishi mumkin. Shu sababli regulyator inflatsiyani o‘rta muddatda 5 foizlik maqsadli ko‘rsatkichga tushirish uchun qat’iy pul-kredit siyosatini saqlab qolishini ma’lum qildi. Navbatdagi asosiy stavka yig‘ilishi 2026 yil 29-iyul kuni bo‘lib o‘tadi.

May oyida aholi eng ko‘p go‘sht va sut narxi qimmatlashganini sezdi

Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, 2026 yil may oyida aholi tomonidan sezilgan inflatsiya darajasi 10,3 foizni tashkil etib, aprel oyiga nisbatan 0,8 foiz bandga pasaygan. Shu bilan birga, respondentlar eng ko‘p go‘sht va sut mahsulotlari narxi oshganini qayd etgan. Benzin va boshqa yoqilg‘i mahsulotlari qimmatlashganini sezganlar ulushi esa o‘tgan oyga nisbatan ko‘paygan.

Hududlar kesimida eng yuqori sezilgan inflatsiya Farg‘ona viloyatida 12,2 foiz bo‘lgan bo‘lsa, eng past ko‘rsatkich Navoiy viloyatida — 7,9 foizni tashkil etdi. Ijtimoiy guruhlar orasida esa pensionerlar narxlar oshishini eng ko‘p his qilgan qatlam bo‘lib, ularda mazkur ko‘rsatkich 13 foizga yetgan. Talabalar orasida esa sezilgan inflatsiya eng past darajada — 8,9 foiz bo‘lgan. Shuningdek, oylik daromadi 30 mln so‘mdan yuqori bo‘lgan aholi guruhida inflatsiyani sezish darajasi 13,5 foizni tashkil etgan.