Гренландияни эгаллаш АҚШга қимматга тушиши мумкин — «The Economist»

«The Economist» нашри таҳлилига кўра, агар АҚШ Гренландияни куч ишлатиб қўлга киритишга уринса, Европа Иттифоқи қўлида Вашингтонга қарши қатор жиддий босим воситалари мавжуд. Нашр қайд этишича, бундай сценарийда Доналд Трамп «оролни қўлга киритиб, бутун қитъани йўқотиши» мумкин.

Аввало, Европа Иттифоқи иқтисодий фронтда жавоб чораларини ишга солиши мумкин. Гап санкциялар ва божлар жорий этиш, 2025 йил августда имзоланган савдо келишувини бекор қилиш, шунингдек, АҚШнинг йирик технологик корпорацияларига қарши чекловлар қўллаш ҳақида кетмоқда. «The Economist» фикрича, айнан IT ва рақамли хизматлар АҚШнинг Европа бозоридаги энг оғриқли нуқталаридан бири ҳисобланади.

Иккинчи муҳим ричаг — ҳарбий инфратузилма. Нашр таъкидлашича, Германиядаги Рамштайн авиабазаси ва Европада жойлашган бошқа ҳарбий объектларсиз АҚШнинг Африка ва Яқин Шарқда ҳарбий кучини самарали проекция қилиши деярли имконсиз бўлади. Мисол тариқасида, 7 январ куни Венесуэлага тегишли танкерни қўлга олиш амалиёти келтирилади — бу операция Британия ҳарбий базаларига таянган ҳолда амалга оширилган.

Учинчи заиф нуқта — Арктикадаги логистика ва хавфсизлик. «The Economist»нинг ёзишича, Арктикадаги таҳдидларни назорат қилиш АҚШ учун Гренландия, Исландия, Буюк Британия ва Норвегия билан яқин ҳамкорликни талаб қилади. Европа давлатларисиз бу минтақада узлуксиз ҳарбий ва логистик ҳузурни таъминлаш қийинлашади.

Шу билан бирга, нашр Европа Иттифоқи кескин иқтисодий жавоб чораларини қабул қилар экан, мудофаа харажатларини тезкор оширишга ҳам мажбур бўлишини қайд этади. Янги савдо уруши Европа бюджетларига «улкан босим» ўтказиши мумкин.

«The Economist»нинг алоҳида таъкидлашича, Гренландияни куч билан эгаллаш НАТО низомининг 5-моддаси — жамоавий мудофаа тамойилига бўлган ишончни жиддий равишда емириши мумкин.

Аввалроқ Доналд Трамп Гренландияни АҚШ учун «мутлақо зарур» деб атаган эди. Бу баёнотдан сўнг Дания, Германия, Франция ва бошқа Европа давлатлари оролга ҳарбий контингент юбориб, «Арктика барқарорлиги» операциясида иштирок эта бошлади.

Аввалроқ Трамп 2026 йил 1 февралдан бошлаб Дания, Норвегия, Швеция, Франция, Германия, Буюк Британия, Нидерландия ва Финляндиядан АҚШга экспорт қилинадиган барча товарларга 10 фоизлик бож жорий этилишини эълон қилди. Европа Иттифоқи раҳбарлари бу таҳдидларни қоралаб, трансатлантик муносабатлар издан чиқиши ва хавфли «пасайиш спирали» юзага келиши мумкинлигидан огоҳлантирди.