Ўзбекистон иқтисодиётининг “бир бўлаги” сотувда: Bloomberg UzNIF IPOсини таҳлил қилди

29 апрель куни Ўзбекистон Миллий инвестиция жамғармаси (UzNIF) 30 фоиз улуши учун IPO бошланганини эълон қилди. Акцияларнинг илк марта оммавий чиқарилиши Лондон ва Тошкентда икки томонлама, «dual listing» кўринишида ўтказилади.

IPO доирасида жамғарма қиймати 1,95 млрд долларга баҳоланмоқда. Аввалги нарх 2,4 млрд доллардан ошиқ эди — инвесторларни қизиқтириш учун акциялар 20 фоиз чегирма билан таклиф қилинган.

Маълумотларга кўра, айни пайтда Миллий инвестиция жамғармаси IPOси учун талаб таклифдан уч баробар ошиб кетган.

IPO Ўзбекистоннинг жаҳон молия бозорларига интеграциялашувини янги паллага олиб кириши мумкин. Bloomberg ҳам бу жараёнга эътибор қаратди.

Агентлик таҳлил қилишича, UzNIF акцияларининг оммавий жойлаштирилиши бу шунчаки акциялар сотуви эмас, балки Марказий Осиёнинг иккинчи йирик иқтисодиётига тўғридан тўғри “кириш чиптаси”дир.

Нима учун айнан ҳозир?

2016 йилдан бошланган иқтисодий ислоҳотлар — валюта бозорининг эркинлашиши ва энергетика сектордаги трансформациялар ўз мевасини бера бошлади.

Bloomberg Ўзбекистон иқтисодиёти 2021 йилдан буён икки баробар ўсиб, 150 млрд долларга етганига эътибор қаратмоқда. 2030 йилга келиб иқтисодиёт 240 млрд долларга етиши кутилмоқда.

UzNIF IPOси эса ушбу ўсиш суръатидан инвесторлар ҳам баҳраманд бўлиши учун яратилган имконият дея баҳоланмоқда.

Стратегик активлар жамланмаси — UzNIFга шунчаки қоғоздаги жамғарма сифатида қаралмаяпти. Унинг таркибида мамлакат иқтисодиётининг "таянчи" ҳисобланган 13 та йирик компания мавжуд.

Улар орасида қуйидаги компаниялар инвесторлар учун анча жозибадор бўлиб турибди:

Uzbekistan Airways: 2024 йилда 1,4 млрд доллар даромад кўрган авиагигант.
«Ўзбекгидроэнерго»: мамлакат «яшил энергия»сининг 11 фоизини таъминлайди.
«Ўзсаноатқурилишбанк»: 7,5 млрд долларлик активларга эга банк тизими етакчиси.

Нима учун инвесторлар қизиқиш билдирмоқда?

Таҳлилчилар UzNIF акцияларининг 20 фоиз чегирма билан (1,95 млрд доллар баҳоланган ҳолда) таклиф этилаётганини «инвесторларни жалб қилиш учун ташланган ақлли қадам» деб баҳоламоқда.

Жамғармага ўсиб бораётган Ўзбекистон иқтисодиётининг бир қисми сифатида қаралмоқда. I чоракда мамлакат иқтисодий ўсиши янада тезлашиб, 8,7 фоизни ташкил қилганди. Бу 2017 йилдан бери энг юқори кўрсаткич.

Бундан ташқари, Ўзбекистоннинг жаҳон олтин бозоридаги олди ўрни ва олтин нархининг рекорд даражага (троя унцияси учун 5500 доллар) чиққани мамлакат молия тизимига бўлган юқори ишончни шакллантирмоқда.

IPO занжири

Миллий инвестиция жамғармаси IPOси Ўзбекистонга келгуси режалар учун бошланиш нуқтаси бўлиб хизмат қилиши мумкин.

Келгуси икки йил ичида жамғарма таркибидаги «Uzbekistan Airways», «Ўзбектелеком» ва «Ўзбекгидроэнерго» каби компанияларнинг ўзлари ҳам мустақил равишда биржага чиқиши кутилмоқда. Бу эса UzNIF акциядорлари учун қўшимча капитал ўсишини англатади.

Хусусий сектор вакиллари орасидан Uzum, TBC Uzbekistan ва Centrum компаниялари ҳам яқин йилларда IPOга чиқишни режа қилган.

Bloomberg таҳлилига кўра, Ўзбекистоннинг IPO стратегияси нафақат маблағ йиғиш, балки мамлакат бошқарув тизимини шаффоф ва халқаро стандартларга мослаштиришни кўзда тутган.

Аввалроқ Ўзбекистон тарихида ўтказилган IPOлар ҳақида маълумот берилганди.