Жаҳон бозорида янги босим: ХВЖ уруш оқибатларини маълум қилди
Яқин Шарқдаги уруш глобал нефт таъминотини қисқартириб, инфляцияни кучайтирмоқда ва жаҳон иқтисодий ўсишини секинлаштириши кутилмоқда.
Яқин Шарқда давом этаётган геосиёсий кескинлик жаҳон иқтисодиётига жиддий босим ўтказмоқда. Халқаро валюта жамғармаси раҳбари Кристалина Георгиева Reuters агентлигига берган интервюсида бу ҳолат глобал иқтисодий барқарорликка таҳдид солаётганини билдирди.
Тарихдаги энг кучли узилиш
Унинг таъкидлашича, Яқин Шарқдаги уруш энергия ташувчиларнинг глобал таъминотида «тарихдаги энг кучли узилиш»ни келтириб чиқарди. Хусусан, Ҳўрмуз бўғози орқали ўтадиган нефт ва газ ҳажми жиддий қисқарган. Бу бўғоз орқали дунё таъминотининг тахминан 20 фоизи ташилади.
Георгиевага кўра, Эрон томонидан бўғознинг амалда тўсилиши натижасида жаҳон нефт таъминоти аллақачон 13 фоизга камайган. Исроил, АҚШ ва Эрон ўртасида бир ойдан ортиқ давом этаётган можаро бу жараённи янада кучайтирган.
ХВЖ ҳатто можаро тез орада ҳал этилган тақдирда ҳам глобал иқтисодий прогнозларини қайта кўриб чиқишга мажбур. Жамғарма жаҳон иқтисодий ўсиши бўйича кўрсаткичларни пасайтириш, инфляция бўйича эса оширишни режалаштирмоқда.
Иқтисодий ўсиш кўрсаткичи
«Агар ушбу уруш юз бермаганида, ХВЖ 2026 йил учун 3,3 фоиз ва 2027 йил учун 3,2 фоиз иқтисодий ўсиш прогнозини сақлаб қолган бўлар эди. Бироқ ҳозирда барча йўллар нархлар ошиши ва иқтисодиёт секинлашишига олиб бормоқда», дея таъкидлади Кристалина Георгиева.
Шу билан бирга, энг катта зарба энергия ресурсларини импорт қилувчи камбағал мамлакатларга тўғри келмоқда. Уларда аҳолини қўллаб-қувватлаш учун молиявий имкониятлар чекланган бўлиб, нархларнинг ошиши ижтимоий беқарорлик хавфини кучайтиради. Шу билан бирга, энергия экспорт қилувчи давлатлар ҳам инфратузилмага етказилган зарар туфайли йўқотишларга дуч келмоқда.
Бундан ташқари, уруш озиқ-овқат хавфсизлигига ҳам таҳдид солмоқда. Ўғитлар таъминотида узилишлар юз берса, глобал озиқ-овқат инқирози хавфи пайдо бўлиши мумкин.
