Мадуро ўрнини эгаллаган Делси Родригес ким? Трампнинг қўғирчоғими ёки Венесуэла ҳимоячиси?

Делси Родригес америкаликлар томонидан асирга олинган Венесуэла президенти Николас Мадуро ўрнини эгаллади ва АҚШга муносиб зарба беришга ваъда берди. Бироқ АҚШ президенти Доналд Трамп унинг Вашингтон кўрсатмаларини сўзсиз бажаришига ва амалда унинг Каракасдаги ноиби бўлишига ишончи комил. Делси Родригес ҳақида нималар маълум?

У — Мадуронинг ўнг қўли ва мамлакат витце-президенти. Айнан шу сабабли Олий суд Мадуронинг «мажбурий йўқлиги» даврида давлат раҳбари ваколатларини унга топширди.

Родригес дарҳол нуфузли давлат мулозимлари ва ҳарбийлар қуршовида омма олдида кўриниш берди. У АҚШга нисбатан кескин баёнотлар бера бошлади — бу билан Мадуронинг ўғирланиши ҳокимият алмашинувига, мамлакат сиёсатининг ўзгаришига ёки элиталар ўртасидаги низоларга олиб келмаганини намойиш этди.

«Венесуэлада фақат битта президент бор, унинг исми — Николас Мадуро. Халқимиз таслим бўлмайди, бош эгмайди ва ҳеч қачон ҳеч қайси империянинг — на эскисининг, на янгисининг ва на сўнаётганининг мустамлакасига айланмайди», - деди Родригес.

Доналд Трампнинг фикри эса мутлақо бошқача. Венесуэлада ҳозир ким масъул экани ҳақидаги саволга Трамп очиқчасига: «Биз масъулмиз», деб жавоб берди. Шунингдек, у Венесуэлани янги ҳарбий операция, Родригесни эса, агар Оқ уй иродасига бўйсунмаса ва АҚШга «нефт ва бошқа ресурсларга тўлиқ йўл» очиб бермаса, Мадуронинг қисматидан ҳам «баттарроғи» кутаётгани билан таҳдид қилди.

«Йўлбарс»

Делси Родригеснинг отаси партизан бўлган ва 1976 йилда полиция қийноқлари оқибатида вафот этган.

Адолат излаб, у ҳуқуқшунослик бўйича таҳсил олди — аввал ватанида, сўнгра Францияда. Боливар инқилоби ва Уго Чавеснинг ҳокимиятга келиши, унинг эътирофича, отаси учун собиқ ҳукуматдан олинган «шахсий қасос» бўлди.

56 ёшли Делсининг акаси Хорхе Родригес ҳам сиёсатда катта нуфузга эга. Ҳозирда у Венесуэла Миллий ассамблеясига раҳбарлик қилади.

Чавес даврида Делси Родригес вазирлик лавозимигача кўтарилди, бироқ унинг ҳақиқий парвози Чавес вафотидан сўнг, Николас Мадуро ҳокимиятга келганидан кейин бошланди.

У турли йилларда Алоқа, Иқтисодиёт ва Ташқи ишлар вазирликларига раҳбарлик қилди. Якунда эса витсе-президент лавозимига етиб келди ва қашшоқлик чангалидаги Венесуэланинг ягона даромад манбаи бўлган нефть-газ соҳасига масъул этиб тайинланди.

Мадуро чавийлик ғояларига садоқати учун Родригесга «йўлбарс» деб лақаб қўйган. У ҳам мамлакат ичида, ҳам хорижда президентнинг ишончли вакили эди.

«Делси акаси билан тандемда ишлайди. Унинг роли интеллектуал эмас, балки кўпроқ амалийдир. Иккаласи ҳам билимли инсонлар бўлиб, ҳукуматни малакали мутахассислар бутунлай тарк этгач ҳосил бўлган бўшлиқни тўлдиришди», — деган эди сиёсатшунос Никмер Эванс 2024 йилда BBC Mundo нашрига берган интервюсида.

Ҳукуматнинг юзи

«Делси Родригес эркинликларни бостириш ва сайловларни сохталаштириш сабабли Ғарб санкциялари остида қолган Мадуро режимининг асосий қиёфасига айланди», - дейилади BBC мақоласида.

Мадуронинг ўзи кейинги вақтларда чет элга деярли чиқмай қўйган эди, шу сабабли Родригес Туркия, Хитой ва Эрон каби иттифоқчи давлатлар билан алоқаларда ҳал қилувчи ролни ўйнади.

Шиддаткор ва тиниб-тинчимас Родригес бир неча бор дипломатик можароларга сабаб бўлган. Венесуэла Жанубий Америка савдо блоки — МЕРКОСУРдан чиқариб юборилгач, у ташкилотнинг Буэнос-Айресдаги йиғилишига куч билан киришга уринди. 2020 йилда эса Шенген ҳудудига кириш тақиқланганига қарамай, хусусий самолётда Испанияга учиб борди.

АҚШ ва Европа Иттифоқи инсон ҳуқуқларини бузгани ҳамда демократияни пароканда қилгани учун Родригесга қарши санкциялар жорий этган.

Родригес ҳар доим АҚШни қоралаб келган ва Мадуронинг Уго Чавес васиятлари асосида социализм қуриш ҳамда Америка империализмига қарши муросасиз курашиш ҳуқуқини қизғин ҳимоя қилган.

Энди у Вашингтоннинг кўрсатмалари остида ишлашга мажбур бўладиган вазиятда ва агар итоат қилмаса, Трампнинг ваъда қилган ҳарбий таҳдидига дуч келади.

Родригес ҳозирданоқ мослашувчанлик кўрсата бошлади. Дастлабки жанговар баёнотлардан сўнг, у оҳангини юмшатди.

«Биз АҚШ ҳукуматини икки томонлама ҳамкорлик кун тартиби бўйича биргаликда ишлашга чақирамиз. Президент Доналд Трамп, халқларимиз ва минтақамиз урушга эмас, тинчлик ва мулоқотга лойиқдир», - деди у Трампга мурожаат қилиб.