Манфий жамғариш: айрим давлатларда аҳоли қарз ҳисобига яшаяпти

Иқтисодий ҳамкорлик ва тараққиёт ташкилоти (OECD) маълумотларига кўра, Швеция ва Венгрия каби мамлакатларда уй хўжаликлари ўз даромадларининг 10 фоиздан ортиғини жамғаради. АҚШда эса бу кўрсаткич атиги 4,9 фоизни ташкил қилади. Бу турли иқтисодиётларда нарх босими ва истеъмол моделлари қанчалик фарқ қилишини кўрсатади, деб ёзади «Visual Capitalist».

Қайси мамлакатларда қанча жамғаришади?

Швеция жамғариш интизоми бўйича етакчи ҳисобланади. Бу ерда уй хўжаликларининг соф жамғариш даражаси сўнгги 20 йил ичида қарийб саккиз бараварга ошиб, 2,3 фоиздан 16 фоизгача етган.

Кўплаб Европа мамлакатлари ҳам рўйхатнинг юқори поғоналарида. Хусусан, Венгрия (14,3 фоиз) ва Франция (12,8 фоиз) аҳолиси даромадининг салмоқли қисмини жамғаришда давом этмоқда. Бу юқори кўрсаткичлар кўпинча пенсия тизими ва аҳолининг қариши каби тузилмавий омиллар билан изоҳланади.

Рўйхатнинг ўрта қисмида жамғариш даражаси тез пасаяди. АҚШ, Канада ва Буюк Британияда бу кўрсаткич тахминан 5 фоиз ёки ундан паст бўлиб, етакчи Европа жамғарувчи мамлакатларидан анча орқада қолади.

Бу фарқ дунё бўйлаб бошқа мамлакатлар билан солиштирганда янада яққол кўринади. АҚШ уй хўжаликлари Мексикадагиларга нисбатан тахминан икки баравар кам жамғаради ва Швециядаги уй хўжаликлари йиллик жамғармасининг учдан биридан ҳам камини йиғади.

Рейтингнинг пастки қисмида эса манзара бутунлай ўзгаради. Янги Зеландия ва Жанубий Африка каби мамлакатларда уй хўжаликлари умуман жамғармайди. Аксинча, улар даромадидан кўпроқ сарфлайди.

Манфий жамғариш даражаси одатда одамлар кундалик харажатларни қоплаш учун аввалги жамғармалардан фойдаланаётгани ёки қарз олаётганини англатади. Бу эса онгли танлов эмас, балки молиявий қийинчиликлар белгиси ҳисобланади.