Dollarga nisbatan eng ko‘p o‘sgan valutalar: global trendlar
2025 yilda AQSH dollari zaiflashdi, bir qator milliy valutalar esa so‘nggi o‘n yillikdagi eng kuchli o‘sishni namoyish qildi.
2025 yil dollar uchun oson kechmadi. Visual Capitalist tomonidan «The Bulwark» va Bloomberg ma’lumotlari asosida tayyorlangan tahlilga ko‘ra, o‘tgan yil davomida jahon valutalarining katta qismi AQSH dollariga nisbatan mustahkamlandi.
Eng katta o‘sish Shvetsiya kronasi hissasiga to‘g‘ri keldi. Valuta bir yil ichida dollarga nisbatan 20,2 foizga qimmatlashdi. Bu so‘nggi o‘n yilliklarda qayd etilgan eng yuqori yillik natija sifatida baholanmoqda. Mutaxassislar buni Shvetsiya Markaziy banki siyosati va kapital oqimining Yevropaga qayta yo‘nalishi bilan bog‘lamoqda.
Ikkinchi o‘rinda Meksika pesosi joy oldi. Valuta 15,6 foizga mustahkamlandi. Eksport hajmlarining o‘sishi va AQSH bilan savdo aloqalarining kuchayishi bu dinamikaga asosiy omil bo‘ldi. Shu bilan birga, Shveysariya franki ham 14,5 foizlik o‘sish bilan yetakchi guruhda qoldi.
Ikki xonali o‘sish
2025 yilda dollarga nisbatan ikki xonali foizlarda o‘sgan valutalar ro‘yxati ancha keng. Janubiy Afrika randi 13,8 foizga, yevro esa 13,5 foizga mustahkamlandi. Yevrozona valutasining o‘sishi inflatsiyaga qarshi qat’iy siyosat va AQSH iqtisodiyotidagi noaniqliklar bilan izohlanmoqda.
Britaniya funti ham ijobiy dinamikani ko‘rsatib, yil yakunlariga ko‘ra 7,7 foizga qimmatlashdi. Yaponiya iyenasi esa iqtisodiy muammolarga qaramasdan, yilni 0,3 foizlik kichik o‘sish bilan yakunladi. Bu dollar umumiy zaiflashuv tendensiyasi qanchalik keng qamrovli bo‘lganini ko‘rsatadi.
Tahlilchilar ta’kidlashicha, mazkur dinamika investorlarning xavfdan qochish strategiyalari o‘zgarganini ham aks ettiradi. Kapital bir necha yildan keyin yana diversifikatsiyaga qaytmoqda.
Nega dollar pasaydi?
Ekspertlar dollar pozitsiyasining susayishini ikki asosiy omil bilan izohlaydi. Birinchidan, AQSH ichki va tashqi siyosatidagi beqarorlik investorlar ishonchini zaiflashtirdi. Bu esa muqobil valutalarga talabni oshirdi.
Ikkinchidan, markaziy banklar zaxira siyosatini qayta ko‘rib chiqmoqda. Oltinga va boshqa valutalarga bo‘lgan qiziqish ortib, dollar ulushi asta-sekin qisqarmoqda. Bu jarayon qisqa muddatli emas, balki uzoq muddatli strategik o‘zgarish sifatida qaralmoqda.
Agar ushbu tendensiya saqlanib qolsa, valuta bozorida dollarga nisbatan raqobat yanada kuchayishi mumkin.
