Jahon iqtisodiyotining yarmi atigi to‘rt davlat hissasiga to‘g‘ri kelmoqda
Xalqaro valuta jamg‘armasi prognozlariga ko‘ra, global iqtisodiy og‘irlik markazi tobora Osiyo tomon siljib, Hindiston va Indoneziya kabi rivojlanayotgan bozorlar yangi o‘sish drayverlariga aylanmoqda.
Jahon iqtisodiyoti 2026-yilda 126 trillion dollarga yetishi kutilmoqda. Biroq bu iqtisodiy hajm dunyo bo‘ylab juda notekis taqsimlangan. AQSH, Xitoy, Germaniya va Yaponiya – atigi to‘rtta davlat – dunyo iqtisodiy faoliyatining qariyb yarmini ta’minlaydi.
Quyidagi «Visual Capitalist» infografikasi «IMF World Economic Outlook»ning 2026-yil aprel oyidagi prognozlariga asoslanib, dunyo iqtisodiyotini nominal YAIM ulushi bo‘yicha deyarli 200 ta davlat kesimida tasvirlaydi.
Jahon YAIMining yarmi – to‘rt davlat hissasiga to‘g‘ri keladi
AQSH, Xitoy, Germaniya va Yaponiya birgalikda 63 trillion dollardan ortiq mahsulot ishlab chiqaradi. Bu deyarli qolgan barcha davlatlar iqtisodiyoti hajmiga teng.
Quyidagi jadvalda 2026-yil holatiga ko‘ra dunyo iqtisodiyotlari hajmi bo‘yicha kamayish tartibida keltirilgan.
Biroq iqtisodiyot hajmi har doim ham yuqori o‘sishni anglatmaydi. Dunyodagi eng yirik to‘rt iqtisodiyot orasida Xitoy 2026-yilda 4,4 foizlik real o‘sish bilan yetakchilik qilishi kutilmoqda. AQSH iqtisodiyoti esa nisbatan barqaror 2,3 foiz o‘sishi prognoz qilingan.
Ko‘p yillardan beri iqtisodiy sekinlashuvga duch kelayotgan Germaniya va Yaponiyada esa o‘sish sur’ati atigi 0,7–0,8 foiz atrofida bo‘lishi kutilmoqda.
Xitoyning yuqori o‘sish sur’ati so‘nggi o‘n yilliklarda kuzatilgan tendensiyaning davomi hisoblanadi. Shu bilan birga, mamlakat demografik sekinlashuv va ko‘chmas mulk bozoridagi uzoq davom etayotgan inqiroz kabi muammolarga ham duch kelmoqda.
Iqtisodiy og‘irlik markazi Osiyo tomon siljimoqda
Xitoy va Yaponiyadan tashqari, Osiyo tobora ko‘proq global iqtisodiy o‘sishning asosiy harakatlantiruvchi kuchiga aylanmoqda. Hindiston (4,2 trillion dollar) va Indoneziya (1,5 trillion dollar) kabi yirik rivojlanayotgan bozorlar kelgusi o‘n yilliklarda jahon iqtisodiy tartibini sezilarli darajada o‘zgartirishi kutilmoqda.
So‘nggi yillarda dunyodagi eng ko‘p aholiga ega mamlakatga aylangan Hindiston hozir jahonning oltinchi eng yirik iqtisodiyoti hisoblanadi. 2026-yil uchun prognoz qilingan 6,6 foizlik iqtisodiy o‘sish sur’ati mamlakatga Buyuk Britaniya (4,3 trillion dollar)ni va hatto Yaponiyani 2028-yilga borib ortda qoldirish imkonini berishi mumkin.
Shu bilan birga, Indoneziya iqtisodiyoti ham COVID-19 pandemiyasidan keyin sanoat sohasida saqlanib qolayotgan qiyinchiliklar va geosiyosiy ziddiyatlar tufayli ta’minot zanjirlaridagi bosimlarga qaramasdan, 5 foiz o‘sishi kutilmoqda.
Savdo ziddiyatlarining ikkinchi darajali ta’siri
Global savdo tizimidagi o‘zgarishlar ta’sirini faqat Indoneziya emas, boshqa davlatlar ham his qilmoqda. 2025-yil boshidan AQSH tomonidan joriy qilingan yuqori tarif siyosati bir qator mamlakatlar iqtisodiy o‘sish prognozlarining pasaytirilishiga olib keldi. Ayniqsa, bu holat Shimoliy Amerika davlatlarida yaqqol sezilmoqda.
Kanada (2,3 trillion dollar) va Meksika (2,1 trillion dollar) iqtisodiyotlari AQSH bilan savdoga yuqori darajada bog‘liq bo‘lgani uchun ayniqsa xavf ostida qolmoqda.
AQSH va Kanada o‘rtasidagi munosabatlar sovuqlashayotgani, shuningdek, uch tomonlama savdo kelishuvi bo‘yicha muzokaralar sekin kechayotgani tufayli Shimoliy Amerika iqtisodiy bloki tobora ko‘proq noaniqlikka duch kelmoqda.
