O‘zbekistonliklar 9 oy ichida Claude va ChatGPT xizmatlariga qariyb 200 mlrd so‘m sarfladi

2026-yilning yanvar–sentabr oylarida Claude sun’iy intellekt modelini ishlab chiquvchi «Anthropic» kompaniyasi O‘zbekistonda 116,1 mlrd so‘mlik elektron xizmatlar ko‘rsatgan. ChatGPT yaratuvchisi bo‘lmish «OpenAI»ning xizmatlar hajmi esa 83,1 mlrd so‘mni tashkil qildi.

Soliq qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, davlat budjetiga tushumlar bo‘yicha ham «Anthropic» yetakchilikni qo‘lga kiritdi: hisobot davrida kompaniya tomonidan 14 mlrd so‘m soliq to‘langan bo‘lsa, «OpenAI»ning bu boradagi ko‘rsatkichi 10 mlrd so‘mga teng bo‘ldi.

Yil boshidagi holat va dinamika

Biroq, yil boshida vaziyat biroz boshqacha edi. Xususan, 2026-yilning birinchi choragida «OpenAI» O‘zbekistonda 21,5 mlrd so‘mlik xizmat ko‘rsatib, 2,5 mlrd so‘m soliq to‘lagan va raqobatchisini qariyb 67 foizga ortda qoldirgan edi.

O‘sha davrda «Anthropic»ning xizmatlari hajmi 12,6 mlrd so‘mni, to‘lagan solig‘i esa 1,5 mlrd so‘mni tashkil etgan. Lekin vaziyat keyingi oylarda keskin o‘zgardi.

«Anthropic» ning uchinchi chorakdagi keskin o‘sishi

2026-yilning birinchi yarim yilligi yakunlariga ko‘ra, «Anthropic»ning soliq to‘lovlari 6,3 mlrd so‘mga yetib, «OpenAI» (5,6 mlrd so‘m) ko‘rsatkichidan o‘zib ketdi.

Uchinchi chorakda (iyul–sentabr) esa ikki kompaniya o‘rtasidagi tafovut yanada kengaydi. «Anthropic» birgina shu chorakning o‘zida davlat budjetiga 7,7 mlrd so‘m soliq o‘tkazdi — bu kompaniyaning dastlabki olti oylikdagi jami to‘lovlaridan ham ko‘proqdir.

Xuddi shu davrda «OpenAI» tomonidan to‘langan soliqlar 4,4 mlrd so‘mni tashkil etib, «Anthropic» o‘z raqobatchisini 75 foizga ortda qoldirishga erishdi.

Shu tariqa, to‘qqiz oylik umumiy natijalarga ko‘ra, «Anthropic» jami soliq to‘lovlari miqdori bo‘yicha «OpenAI»dan 40 foizga oldinga chiqib oldi.

O‘zbekistonda elektron xizmat ko‘rsatuvchi xorijiy kompaniyalar reytingida ular mos ravishda beshinchi va oltinchi o‘rinlarni band etdi.

Ma’lumot o‘rnida, 2025-yilda bu ikki kompaniyaning mamlakatimizdagi faoliyati ko‘rsatkichlari butkul farqli bo‘lgan.

2025-yilning aprel oyida O‘zbekistonda soliq to‘lovchi sifatida ro‘yxatdan o‘tgan «OpenAI» yil yakuniga qadar 57,8 mlrd so‘mlik xizmatlar ko‘rsatib, 11,7 mlrd so‘m soliq to‘lagan. «Anthropic» esa o‘sha yili eng yirik o‘nta xorijiy soliq to‘lovchi kompaniyalar qatoridan joy olmagan edi.

Xorijiy IT kompaniyalarning umumiy ko‘rsatkichlari

Eslatib o‘tamiz, avvalroq 2026-yilning o‘tgan to‘qqiz oyi mobaynida O‘zbekistonda elektron xizmatlar ko‘rsatuvchi xorijiy kompaniyalar soni 109 taga yetganligi, ular tomonidan ko‘rsatilgan xizmatlarning umumiy qiymati o‘tgan yilga nisbatan 85,2 foizga o‘sib, 1,94 trillion so‘mni tashkil qilganligi ma’lum qilingandi.

Mazkur kompaniyalarning davlat budjetiga keltirgan tushumlari ham sezilarli darajada oshib, o‘tgan yilning mos davridagi 124,8 mlrd so‘mdan 232,8 mlrd so‘mga yetgan. Soliq to‘lovlari bo‘yicha mutlaq yetakchilar uchligini esa «Apple» (54,2 mlrd so‘m), «Google» (52,6 mlrd so‘m) va «Meta» (46,7 mlrd so‘m) kompaniyalari tashkil etmoqda.