1,65 trln so‘m dividend: kapital bozorida pul harakati kuchaydimi?

2025 yil yakunlariga ko‘ra, Qimmatli qog‘ozlar markaziy depozitariysi tizimi orqali aksiyadorlarga jami 1,65 trln so‘m dividend o‘tkazildi. Bu raqam kapital bozorida dividendlar faqat bayonot emas, balki amalda ishlayotgan pul mexanizmiga aylanayotganini ko‘rsatadi.

Markazlashgan depozitariy mexanizmi to‘lov zanjirini soddalashtirdi: emitent kompaniya dividend mablag‘ini depozitariyga o‘tkazadi, u esa aksiyadorlar hisoblariga avtomatik tarzda tarqatadi. Bu amaliyot hisob-kitob intizomini mustahkamlab, kechikishlar va texnik to‘siqlarni kamaytirmoqda.

Bozor uchun dividend to‘lovlari kompaniyaning likvid holati va foydasini aksiyadorlar bilan bo‘lishishga tayyorligini ko‘rsatadigan muhim signal hisoblanadi. Yirik hajmdagi to‘lovlar kapital bozorida real pul aylanmasi borligini tasdiqlaydi.

Dividend yetakchilari

Ochiq ma’lumotlarga ko‘ra, 2025 yilda dividend to‘lovlari bo‘yicha yetakchi sifatida «Ipak yo‘li» banki qayd etilgan — aksiyadorlarga 66,1 mlrd sum yo‘naltirilgan. Undan keyin «Anor bank» 12,5 mlrd sum va «Hamkorbank» 8,8 mlrd sum ko‘rsatkich bilan joy olgan.

Umumiy manzarada dividend mablag‘larining salmoqli qismi bank sektori hissasiga to‘g‘ri kelmoqda. Bu moliya institutlarining kapital boshqaruvi va investorlar oldidagi majburiyatlarga nisbatan faol pozitsiyasini ko‘rsatadi.

Shu bilan birga, to‘lovlar dinamikasi barcha emitentlarda bir xil emas. Ayrim bank va kompaniyalarda dividendlar mavsumiy xarakterga ega bo‘lib, bu moliyaviy natijalar sikli va kapital strategiyasi bilan bog‘liq.

Bozor uchun signal

Markazlashgan to‘lov tizimi aksiyadorlar uchun dividend olish jarayonini ancha yengillashtirdi. Endi har bir emitentga alohida murojaat qilish talab etilmaydi, bu esa shaffoflik va nazorat imkoniyatlarini kengaytiradi.

Muhim jihat shundaki, keltirilgan 1,65 trln sum barcha bozor dividendlari emas, balki depozitariy orqali o‘tgan to‘lovlarni aks ettiradi. Shuning o‘ziyoq kapital bozorida «pulni qaytarish madaniyati» shakllanayotganini ko‘rsatadi.

Agar ushbu tendensiya saqlanib qolsa, dividend siyosati investorlar uchun aksiya tanlashdagi asosiy oriyentirlardan biriga aylanishi mumkin. Bu esa kapital bozorining sifat jihatdan rivojlanishiga xizmat qiladi.

G.Bozorova tayyorladi