Raqamli tenge Qozog‘istonda rasmiy huquqiy maqomga ega bo‘ldi

18-iyuldan boshlab raqamli tenge rasman Qozog‘iston milliy valutasining tan olingan raqamli shakliga aylanadi. Bu bo‘yicha mamlakat qonunchiligiga ayrim o‘zgartirishlar kirtildi.

Ushbu o‘zgartirishlar Qozog‘iston Milliy bankiga raqamli valutani chiqarish va muomalada bo‘lish bo‘yicha mutlaq vakolat beradi, bu esa uni moliya tizimida kengroq qo‘llash uchun keng qamrovli huquqiy asos yaratadi. Dunyo bo‘ylab sinov yoki eksperimental bosqichda bo‘lgan ko‘plab Markaziy bank raqamli valutasi (CBDC) loyihalaridan farqli o‘laroq, Qozog‘iston allaqachon sinovdan o‘tishdan amaliy tatbiq etishga o‘tdi.

Raqamli tenge naqd pul yoki bank kartalarini almashtirish o‘rniga, asosan davlat xarajatlari, davlat xaridlari va budjet xarajatlarini monitoring qilishda shaffoflikni oshirish uchun ishlab chiqilgan.

2026-yil boshiga kelib, taxminan 336,6 milliard tenge yoki taxminan 640 million dollarlik raqamli tenge chiqarilgan va texnologiya 100 dan ortiq sinov loyihalarida qo‘llangan. Bularga davlat xaridlari, Milliy jamg‘arma resurslarini boshqarish, soliq ma’muriyati, davlat subsidiyalari va infratuzilmani moliyalashtirish kiradi.

Dasturlashtiriladigan to‘lov texnologiyasi rasmiylarga oldindan belgilangan shartlarga muvofiq xarajatlarni cheklab, davlat mablag‘larining harakatini deyarli real vaqt rejimida kuzatib borish imkonini beradi.

Raqamli tengening amaliy qo‘llanilishi kengayishda davom etmoqda. Qozog‘iston Milliy to‘lov korporatsiyasining ma’lumotlariga ko‘ra, platforma 2025-yil davomida infratuzilmani moliyalashtirish, davlat xaridlari, biznesni qo‘llab-quvvatlash dasturlari va boshqa hukumat tashabbuslarini o‘z ichiga olgan loyihalarda qo‘llangan. Ushbu loyihalardan olingan tajriba raqamli tengeni rivojlantirishning keyingi bosqichi uchun poydevor yaratdi.

Qozog‘iston Markaziy bank raqamli valutasini ishlab chiqishda mintaqaviy yetakchi bo‘lib qolmoqda. Markaziy Osiyoning boshqa joylarida hukumatlar raqamli to‘lovlar va raqamli aktivlarni tartibga solishga e’tibor qaratgan.

Eslatib o‘tamiz, avvalroq O‘zbekistondagi davlat boshqaruvida yagona integratsiyalashgan raqamli platforma joriy etish taklif qilingandi.