AQSH Eronga «hal qiluvchi zarba» berishga tayyorlanmoqda

AQSH Mudofaa vazirligi (Pentagon) Eron bilan davom etayotgan urushga nuqta qo‘yish maqsadida «hal qiluvchi zarba» berishga tayyorlanmoqda. «Axios» nashrining Oq uydagi manbalariga tayanib xabar berishicha, agar Vashington va Tehron o‘rtasidagi muzokaralarda siljish bo‘lmasa, yaqin kunlarda harbiy eskalatsiya kuchayishi kutilmoqda. Pentagon rejasiga ko‘ra, Eronning strategik muhim bo‘lgan Xark, Lorak va Abu-Muso orollarini okkupatsiya qilish variantlari ko‘rib chiqilmoqda.

Dengiz blokadasi va orollar nazorati Pentagonning yangi strategiyasi nafaqat havo zarbalarini, balki Ho‘rmuz bo‘g‘ozidan sharqda Eron neftini tashuvchi kemalarni butunlay bloklashni ham ko‘zda tutadi. Xark oroli Eron neft eksportining asosiy terminali hisoblangani sababli, uning bosib olinishi Tehronni oxirgi daromad manbaidan mahrum qiladi. Lorak va Abu-Muso orollari esa bo‘g‘oz ustidan to‘liq harbiy nazorat o‘rnatish imkonini beradi.

Oq uy matbuot kotibi Kerolayn Livitt 25-mart kuni bergan bayonotida prezident Donald Tramp hamisha tinchlikni afzal ko‘rishini, biroq Eron o‘z mag‘lubiyatini tan olmasa, unga «misli ko‘rilmagan darajada» zarba berilishini ta’kidladi. AQSH rasmiylarining fikricha, bunday «ulkan kuch namoyishi» muzokaralar stolida Vashingtonning mavqeini mustahkamlaydi. Ayni vaqtda Eron AQSH talablarini rad etgan bo‘lsa-da, muzokaralardan to‘liq chiqib ketmagan.

Ayni paytda Turkiya, Pokiston va Misr tomonlar o‘rtasida uchrashuv tashkil etish uchun vositachilik sa’y-harakatlarini davom ettirmoqda.

Kutilayotgan oqibatlar

Bunday keskin choralar dunyo energiya bozorida yangi shokni keltirib chiqarishi mumkin. Biroq AQSH qo‘mondonligi «tezkor va qat’iy g‘alaba» orqali mojaroni cho‘zilib ketishidan ko‘ra, uni kuch bilan to‘xtatishni ma’qul ko‘rmoqda.

Harbiy tahlilchilarning fikricha, Eronning dengiz infratuzilmasiga beriladigan zarba uning mintaqaviy ta’sirini butunlay yo‘qqa chiqarishi mumkin.

Vositachi davlatlar keng ko‘lamli qirg‘inning oldini olish uchun Tehronni AQSH shartlariga ko‘nishga undamoqda. Eron diplomatiyasi hozircha qat’iy pozitsiyada turgan bo‘lsa-da, mamlakat ichidagi harbiy va siyosiy rahbariyatning yo‘q qilinishi muzokaralar jarayoniga kuchli bosim o‘tkazmoqda.

AQSH ma’muriyati «Epik g‘alaba» ssenariysini yakunlash uchun barcha resursovlarni safarbar etgan. Agar vositachilik harakatlari keyingi 48 soat ichida natija bermasa, Pentagon orollarni egallash operatsiyasini boshlashi taxmin qilinmoqda. Bu esa Yaqin Sharq tarixidagi eng yirik harbiy o‘zgarishlardan biri bo‘ladi va mintaqaning yangi geopolitik xaritasini chizib beradi.

Eslatib o‘tamiz, AQSH va Isroilning 28-fevralda boshlangan harbiy amaliyoti natijasida Eronning oliy rahnamosi Ali Xomanaiy va ko‘plab yuqori martabali mulozimlar halok bo‘lgan edi. Tehron esa bunga javoban AQSHning Qatar, BAA va Bahrayndagi bazalariga zarbalar bergan.