Fond bozorida Xitoy aksiyalari so‘nggi 10 yil ichidagi eng past darajaga tushdi

Xitoy fond bozori iyul oyini so‘nggi o‘n yil ichidagi eng katta oylik pasayish bilan yakunlamoqda. Bu haqda «Financial Times» xabar berdi.

Aksiyalar sotilishining asosiy sababi — investorlarning texnologiya sektoriga bo‘lgan ishonchi pasaygani bo‘ldi. Bunga yirik AQSH IT kompaniyalarining moliyaviy hisobotlari sabab bo‘ldi. Sun’iy intellektga katta mablag‘ kiritayotgan ayrim kompaniyalarning natijalari bozor kutgan darajada bo‘lmadi. Bu esa texnologiya kompaniyalari aksiyalari narxi ortiqcha qimmat baholangani va sohada raqobat kuchayib borayotgani haqidagi xavotirlarni oshirdi.

30-iyul kuni savdolarda Xitoyning eng yirik va likvid kompaniyalarini birlashtiruvchi CSI 300 indeksi 2,65 foizga pasaydi. Oy yakunlariga ko‘ra esa indeks 10,07 foiz yo‘qotdi. Bu 2016-yilning yanvaridan beri eng yomon ko‘rsatkich hisoblanadi. O‘sha paytda pasayish 21 foizga yetgan edi.

Texnologiya kompaniyalari aksiyalari kuchli bosim ostida qoldi

Ayniqsa, ma’lumot markazlari va sun’iy intellekt texnologiyalari uchun uskuna hamda komponent ishlab chiqaradigan kompaniyalar katta bosim ostida qoldi. Xitoyning ushbu sohadagi uchta yirik kompaniyasi — «Innolight», «Eoptolink» va «Cambricon Technologies» umumiy bozor qiymati bir kunda 50 milliard dollardan ortiqqa kamaydi. «Innolight» kompaniyasi esa Gonkong birjasida qayta ro‘yxatdan o‘tganidan keyin birinchi savdo kunida aksiyalari 10 foizga tushib ketdi.

«Everbright Securities International» strategiyachisi Kenni Ngning aytishicha, AQSHdagi ayrim yirik texnologiya kompaniyalarining zaif moliyaviy natijalari investorlarning yuqori texnologiyalar sektori kelajagiga bo‘lgan ishonchini pasaytirdi. Salbiy holat boshqa Osiyo bozorlariga ham ta’sir qildi. Janubiy Koreyaning «Kospi» indeksi iyun oyi o‘rtalaridan beri qariyb 40 foizga pasaydi. Bu investorlarning texnologiya kompaniyalari aksiyalariga qiziqishi susayganini ko‘rsatmoqda.

Mutaxassislar fikricha, Xitoy kompaniyalari aksiyalarining tushishi butun dunyodagi umumiy tendensiyaning bir qismi hisoblanadi. «BNP Paribas Wealth Management» mutaxassisi Greys Temning ta’kidlashicha, Xitoydagi sun’iy intellekt sohasida ishlayotgan kompaniyalar aksiyalari global AI bozoridagi o‘zgarishlarga ergashmoqda. Shu bilan birga, Xitoyning yirik texnologiya kompaniyalari — «Tencent» va «Alibaba» so‘nggi haftalarda katta sotuv bosimiga uchramadi. Ammo yil boshidan beri ularning aksiyalari mos ravishda 21,5 foiz va 21,8 foizga arzonlagan.

Investorlar strategiyasini o‘zgartirmoqda

«Chengzhou Investment Management» rahbari Syan Syaotyanning fikricha, bu holat katta inqiroz boshlanishidan ko‘ra, bozordagi tarkibiy o‘zgarishga o‘xshaydi. Investorlar mablag‘larini asta-sekin iste’mol sektori, ko‘chmas mulk va dividend to‘laydigan kompaniyalarga yo‘naltirmoqda. Bundan tashqari, sun’iy intellekt kompaniyalari aksiyalari bilan bog‘liq qarz mablag‘laridan foydalanish ham kamaymoqda. Ko‘plab investorlar bir necha yillik o‘sishdan keyin foydani qayd etish va xavfli aktivlardagi ulushini qisqartirishni afzal ko‘rmoqda.

Eslatib o‘tamiz, avvalroq Xitoy chip ishlab chiqaruvchisi bir kunda qariyb 500 foizga qimmatlab, mamlakatdagi eng qimmat kompaniyaga aylangandi.