Germaniya avtomobil sanoati qurol ishlab chiqarishga ommaviy o‘tmoqda

Germaniya iqtisodiyotining asosi bo‘lgan avtomobilsozlik sohasida jiddiy pasayish kuzatilmoqda. «The Wall Street Journal» ma’lumotlariga ko‘ra, sanoat sektori har oyda 15 mingga yaqin ish o‘rnini yo‘qotmoqda. 2025-yil yakunlariga ko‘ra, «Mercedes-Benz» foydasi 49 foizga, «Volkswagen» esa 44 foizga kamaygan. Hatto «Porsche» kompaniyasining operatsion foydasi 2024-yilga nisbatan 98 foizga tushib ketgan. Ushbu inqiroz hukumatni iqtisodiy modelni tubdan o‘zgartirishga va mamlakatni Yevropa mudofaa sanoatining markaziga aylantirishga undamoqda.

Hozir Germaniya mudofaa ehtiyojlari uchun qariyb 1 trln yevro mablag‘ yo‘naltirilishini ta’minladi. Yevropa venchur kapitalining 90 foizi aynan Germaniya harbiy-texnologik startaplariga tushmoqda. Bunday moliyaviy oqim avtomobil zavodlariga ishlab chiqarish liniyalarini qayta jihozlash va ishchilarni qisqartirish o‘rniga ularni yangi loyihalarga jalb qilish imkonini bermoqda.

Masalan, «Schaeffler» kompaniyasi dron dvigatellari va harbiy aviatsiya detallarini ishlab chiqaruvchi alohida bo‘linma tashkil etdi. «Volkswagen» esa Isroil korxonalari bilan «Iron Dome» (Temir gumbaz) tizimi uchun komponentlar yetkazib berish bo‘yicha muzokaralar olib bormoqda. «Patriot» raketa tizimlari uchun zarur bo‘lgan qismlarni ishlab chiqarish ham nemis zavodlarining asosiy vazifasiga aylanmoqda.

Tezkor kengayish va yuqori samaradorlik

An’anaviy mudofaa kompaniyalaridan farqli o‘laroq, avtomobilsozlik korxonalari ishlab chiqarishni ancha tezroq kengaytirish qobiliyatiga ega. «Deutz» kompaniyasi rahbari Sebastyan K. Shultening ta’kidlashicha, qattiq raqobat muhitida chiniqqan avtomobil zavodlari yangi mahsulotlarni o‘zlashtirishda yuqori sur’at ko‘rsatmoqda. «Deutz» allaqachon «Patriot» tizimlari va bronemashinalar uchun generator dvigatellari yetkazib berishni yo‘lga qo‘ydi va daromadini 15 foizga oshirdi.

Davlat tomonidan moliyalashtiriladigan maxsus platforma (BDSV) an’anaviy harbiy pudratchilarni boshqa soha ishlab chiqaruvchilari bilan birlashtirmoqda. Bu ta’minot zanjiridagi yuklamani kamaytirish va Ukraina uchun zarur bo‘lgan qurol-yarog‘larni uzluksiz yetkazib berish imkonini beradi. Ko‘plab korxonalar hozirda ishlab chiqarish hajmini oshirish uchun uch smenali ish tartibiga o‘tgan.

Iqtisodiy tiklanishning harbiy omili

Mudofaa sanoatidagi bum makroiqtisodiy darajada ijobiy natijalar bermoqda. Tahlillarga ko‘ra, Yevropa NATO davlatlarining mudofaa xarajatlarini YAIMning 3,5 foizigacha oshirishi Germaniyaga yiliga 32 mlrd yevro investitsiya olib keladi. Bu esa sanoatda 360 mingta yangi ish o‘rni yaratilishiga va 2029-yilgacha mamlakat YAIMning qo‘shimcha 0,7 foizga o‘sishiga xizmat qiladi.

Germaniyaning «Rheinmetall» konserni allaqachon rekord darajadagi ko‘rsatkichlarni qayd etmoqda. 2025-yilda sotuvlar hajmi 29 foizga oshib, 10 mlrd yevroga yetdi, buyurtmalar portfeli esa 63 mlrd yevrodan oshdi. Bunday o‘sish kompaniyaga 8 mingdan ortiq yangi xodimlarni ishga olish imkonini berdi va mamlakat iqtisodiy turg‘unligiga qarshi asosiy vosita bo‘lib xizmat qilmoqda.