Isroil Eronning sobiq prezidentini qanday qilib yashirincha yollagani oshkor bo‘ldi

Isroil bir necha yil davomida Eronning sobiq prezidenti Mahmud Ahmadinajodni hokimiyat tepasiga olib kelish uchun maxfiy operatsiya o‘tkazdi, ammo bu muvaffaqiyatsiz yakun topdi. Bu haqda «The New York Times» gazetasi Amerika va Eron rasmiylariga tayanib xabar berdi.

Nashrning yozishicha, Eronga qarshi Amerika–Isroil urushining dastlabki kunlarida «Mossad» razvedkasi Ahmadinajodni Tehrondan xavfsiz joyga yashirincha olib chiqishga uringan, ammo reja muvaffaqiyatsizlikka uchragan va sobiq prezident hozirda Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi (IRGC) tomonidan uy qamog‘ida. NYT xabariga ko‘ra, Isroil razvedka xizmatlari Ahmadinajod bilan 2023-yilda uning Gvatemalaga safari chog‘ida aloqa o‘rnatgan. 2024-yilda Eron sobiq prezidenti Ludovik nomidagi Davlat boshqaruvi universitetining taklifiga binoan Budapeshtga tashrif buyurgan va u yerda «Mossad»ning o‘sha paytdagi rahbari Devid Barnea bilan uchrashgan.

Isroil razvedkasi Markaziy razvedka boshqarmasini Ahmadinajod bilan aloqalari haqida xabardor qilgan. Universitet rektori Gergeli Deli nashrga konferensiya maxfiy muzokaralar uchun niqob bo‘lganini va Eron sobiq prezidentini tadbirga taklif qilish iltimosi ismini oshkor qilmagan vengriyalik amaldordan kelganini tan oldi.

Nashr ta’kidlaganidek, 2025-yilda Ahmadinajod Budapeshtga qaytib bordi va u yerda, uning Eron IRGC tansoqchilariga ko‘ra, u uzoq uchrashuvlar uchun kamida ikki marta ularning qo‘riqchilaridan qochishga muvaffaq bo‘lgan. Sayohat haqidagi hisobotlarida tansoqchilar Ahmadinajod o‘zining yo‘qolib qolishini universitet professorlari bilan uchrashuvlar bilan izohlaganini ta’kidladi.

«The New York Times» gazetasining yozishicha, operatsiya 2026-yil 28-fevralda Isroilning Tehrondagi Ahmadinajod qarorgohiga qarshi havo hujumi bilan yakunlangan. Keyinchalik, manbalarning ta’kidlashicha, «Mossad» agentlari qora Peugeot mashinasida sobiq Eron rahbarini maxfiy boshpanaga olib borgan. Biroq, isroilliklarning uni hokimiyatga qaytarish rejalaridan ko‘ngli qolgan sobiq prezident noaniq sharoitlarda boshpanani tark etgan.

Ahmadinajod joriy yilning 6-iyul kuni Eronning marhum Oliy rahbari Oyatulloh Ali Xomanaiyning dafn marosimida qisqa vaqtga paydo bo‘ldi-da, keyin qayta ko‘rinish bermadi. Maqolada u boshini egib, atrofini qo‘riqchilar qurshab olgani ta’kidlangan. Uning hozirgi holati noma’lumligicha qolmoqda, ammo to‘rt nafar yuqori lavozimli Eron rasmiylari NYT gazetasiga u hozirda IRGC razvedka agentligi hibsxonasida ekanini aytdi.

NYT nashrining yozishicha, Eron prezidenti (2005–2013) sifatida Ahmadinajod mamlakatning eng taniqli radikal siyosatchisi bo‘lgan. Uning hukmronligi davrida Tehron uranni boyitish dasturini qayta tikladi. Shuningdek, u Isroilni xaritadan o‘chirib tashlash zarurati haqida gapirdi, Xolokostni inkor etdi va «sionist rejim»ni «korrupsiya o‘chog‘i» deb ta’rifladi. Nashrning yozishicha, Ahmadinajod lavozimidan ketganidan so‘ng, o‘z qarashini o‘zgartirdi: u Isroilni yo‘q qilishga chaqirishni to‘xtatdi, Eron xavfsizlik kuchlarini norozilik namoyishlarini qattiq bostirish uchun tanqid qila boshladi va hukmron sinfni korrupsiyada aybladi. Shuningdek, u o‘z qiyofasini o‘zgartirdi — u rasmiy kostyumlar kiyishni boshladi, soqolini oldi va ingliz tilini o‘rganishni boshladi.

Ahmadinajodning o‘zi, unga yaqin odamlarning so‘zlariga ko‘ra, uch marta (2017, 2021 va 2024 ) prezidentlikka nomzod bo‘lishdan chetlashtirilganidan hafsalasi pir bo‘lgan va hozirgi tizimda hokimiyatga qaytolmasligi haqida xulosa qilgan.

«U o‘zini islohotchi deb bilgan va mamlakat rahbariyatiga qaytish evaziga Isroilni tan olishga tayyor edi — Isroil razvedkasi aynan shu ambitsiyalardan foydalangan», — deya yozgan nashr.

2026-yilning 28-fevral kuni Eron axborot agentligi ILNA Mahmud Ahmadinajodning Amerika-Isroil havo hujumida halok bo‘lganini xabar qildi, ammo ertasi kuni o‘z ma’lumotlarini rad etdi.

Eslatib o‘tamiz, avvalroq Eronning neft tankerlariga qilgan hujumlariga javoban AQSH harbiylari Tehronga yangi zarbalar berdi. O‘z navbatida, Eron bo‘g‘oz to‘liq yopilganini ma’lum qildi va yaqin atrofdagi AQSH harbiy bazalariga hujumlar uyushtirdi.