Isroil o‘zbekistonliklar uchun «ko‘rinmas» mehnat bozoriga aylanmoqdami?
O‘zbekistonlik mehnat migrantlari orasida Isroil kam tilga olinsa-da, bu mamlakatda 10 mingdan ortiq o‘zbekistonlik, asosan qariyalarga qarash sohasida faoliyat yuritmoqda.
© unsplash.com«The Diplomat» nashrining yozishicha, Isroil odatda o‘zbekistonlik mehnat migrantlari uchun asosiy yo‘nalishlar qatorida tilga olinmaydi. Jamoatchilik muhokamalarida asosiy e’tibor Rossiya, Turkiya, Janubiy Koreya yoki so‘nggi yillarda Yevropa va AQSHga qaratiladi. Biroq Isroil ham so‘nggi yillarda O‘zbekiston fuqarolari uchun muhim mehnat bozorlaridan biriga aylanib bormoqda.
Bu jarayonning tarixiy asoslari ham mavjud. Buxoro yahudiylari asrlar davomida Markaziy Osiyoda, xususan Buxoro, Samarqand va Toshkent shaharlarida yashab kelgan. Sovet Ittifoqi parchalanishi arafasida va undan keyin ko‘plab Buxoro yahudiylari Isroil, AQSH va boshqa davlatlarga ko‘chib ketgan bo‘lsa-da, ularning aksariyati O‘zbekiston bilan madaniy va ma’naviy aloqalarini saqlab qolgan.
Migratsiya yo‘li
2022 yilda O‘zbekiston va Isroil o‘rtasida o‘zbekistonliklarni Isroil mehnat bozorida vaqtinchalik ish bilan ta’minlash bo‘yicha kelishuv imzolangan. Bu esa ikki davlat o‘rtasidagi mehnat migratsiyasi aloqalarini institutsionallashtirishga xizmat qildi.
O‘zbekiston tashqi ishlar vaziri o‘rinbosari Bahromjon Aloyev ma’lumotlariga ko‘ra, 2023 yilda Isroilda 10,5 mingdan ortiq O‘zbekiston fuqarosi yashagan. Ularning katta qismi Samarqand viloyatidan bo‘lib, qariyalarga qarash sohasida mehnat qiladi.
2025 yil yakuniga kelib Isroildagi xorijiy ishchilar soni 227,5 ming nafarga yetgan. Shundan 62,9 ming nafari uy sharoitida qariyalarga qarash xizmatida band bo‘lgan.
Qariyalarga qarash sohasi
Isroildagi o‘zbekistonlik mehnat migrantlarining 95 foizdan ortig‘i qariyalarga qarash sohasida ishlaydi. Bu mamlakatni O‘zbekiston uchun ixtisoslashgan mehnat migratsiyasi yo‘nalishiga aylantirmoqda.
Isroilning rasman band bo‘lgan parvarishlovchilar bozorida Hindiston 39 foiz ulush bilan yetakchilik qiladi. Undan keyin Filippin 23 foiz va O‘zbekiston 20 foiz ulush bilan joylashgan.
Jurnalistning yozishicha, o‘zbekistonlik migrantlarning katta qismi ayollar ustunlik qiladigan parvarish sektorida ishlasa-da, mamlakat O‘zbekiston uchun «ayollar migratsiyasi markazi» sifatida qaralmaydi. Aksincha, Turkiya va Birlashgan Arab Amirliklari ko‘proq uy xizmati va servis sohalaridagi ayollar migratsiyasi bilan bog‘lanadi.
