Markaziy bank yana asosiy stavkani o‘zgartirmadi. Sabablar

29-aprel kuni Markaziy bank boshqaruvi asosiy stavkani yillik 14 foiz darajasida saqlab qolishga qaror qildi. Bu qaror joriy iqtisodiy sharoitlar, inflatsiya dinamikasi va tashqi xatarlar tahlilidan kelib chiqqan holda qabul qilindi.

Regulyator ma’lumotlariga ko‘ra, umumiy inflatsiya pasayish tendensiyasida. 2024 yil mart oyida yillik inflatsiya 7,1 foizni tashkil etdi. Shu bilan birga, inflyatsion kutilmalar ham qisqarmoqda. Bu ijobiy signal hisoblanadi.

Biroq asosiy muammo — oziq-ovqat mahsulotlari narxlarining yuqori sur’atda o‘sishi saqlanib qolmoqda. Aholi uchun muhim bo‘lgan tovarlar bo‘yicha narxlar hali ham inflatsiyadan yuqori darajada o‘smoqda. Shu sababli Markaziy bank stavkani pasaytirish uchun sharoit hali yetarli emas, deb hisoblamoqda.

Markaziy bank raisi Temur Ishmetov ta’kidlashicha, yig‘ilishda faqat bitta variant — stavkani saqlab qolish masalasi ko‘rib chiqilgan. Uning so‘zlariga ko‘ra, inflatsiya pasayishi davom etayotgan bo‘lsa-da, bu jarayon sekinlashgan va ayrim segmentlarda umuman kuzatilmayapti.

Inflatsiya hisob-kitoblarida energiya tariflari va kommunal xizmatlar narxlari muhim omil sifatida inobatga olinadi. Yil boshida e’lon qilingan 10 foizgacha tarif indeksatsiyasi prognozlarga kiritilgan, ammo aniq raqamlar hali tasdiqlanmagan.

Tashqi iqtisodiy omillar ham bosimni kuchaytirmoqda. Xalqaro valuta jamg‘armasi global iqtisodiy o‘sish prognozini pasaytirgan va inflatsiya xavflari saqlanayotganini bildirgan. Ayniqsa, energiya va oziq-ovqat narxlari o‘zgarishi ichki bozorga ta’sir ko‘rsatishi mumkin.

Birinchi chorakda O‘zbekiston iqtisodiyoti 8,7 foizga o‘sdi. Bu prognozlardan yuqori ko‘rsatkich bo‘lib, ichki talabni kuchaytirishi va inflatsiyaga bosim berishi mumkin. Shu omil ham qaror qabul qilishda inobatga olingan.

Shuningdek, davlat banklarini xususiylashtirish jarayoni davom etmoqda. Xususan, Sanoatqurilishbank, Aloqabank va Asakabank bo‘yicha ishlar olib borilmoqda. Markaziy bank bu jarayonda to‘g‘ridan-to‘g‘ri ishtirok etmaydi, ammo baholash va tahlil ishlariga jalb qilingan.

Valuta siyosati bo‘yicha regulyator qat’iy pozitsiyasini saqlab qolmoqda — kurs erkin suzish rejimida qoladi. Markaziy bank kursga sun’iy ta’sir o‘tkazmaslikni ustuvor deb hisoblaydi.

Markaziy bankka ko‘ra, kelgusida inflatsiya va xatarlar dinamikasi hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘ladi. Agar inflyatsion bosimlar pasaysa, stavka tushirilishi mumkin. Aks holda, pul-kredit siyosati yanada qat’iylashtirilishi ehtimoli bor.

Navbatdagi yig‘ilish 2026 yil 17-iyun kuniga belgilangan.