Xitoyda odamlar yuzini SI loyihalari uchun ijaraga bermoqda

Xitoyda insonlar o‘z tashqi ko‘rinishidan sun’iy intellekt (AI) orqali yaratiladigan reklama, videoo‘yinlar va qisqa seriallarda foydalanish uchun ruxsat berib, pul ishlash imkoniyatiga ega bo‘lmoqda. Bu haqda «Rest of World» xabar berdi.

Maxsus onlayn platformalar foydalanuvchilarga yuzidan foydalanish huquqi uchun 15 dollardan 700 dollargacha haq to‘lamoqda. Bu usul tarafdorlari buni yangi daromad manbai deb hisoblasa, huquqshunoslar shaxsiy ma’lumotlar xavfi haqida ogohlantirmoqda.

Yuzni ijaraga berish qanday ishlaydi?

Foydalanuvchilar o‘z rasmlarini yuklaydi yoki maxsus studiyalarda video tasvirga tushadi. Keyin ularning tasvirlari prodyuserlar qidiradigan maxsus kataloglarga joylanadi. Ishlab chiqaruvchilar kerakli qiyofani janr bo‘yicha tanlashi mumkin: masalan, triller, komediya yoki melodrama. Insonlar esa o‘z yuzidan qayerda foydalanish mumkinligini belgilaydi va narxni loyiha turi hamda soniga qarab o‘rnatadi.

Bunday biznes modelni birinchi bo‘lib «ActID» va «New Claw» kabi platformalar taklif qilgan. «New Claw» ma’lum qilishicha, tayyor yuz litsenziyasidan foydalanish tirik aktyorni jalb qilishdan ancha arzon.

Ma’lumotlarga ko‘ra, 2026-yilning dastlabki uch oyida Xitoyda smartfonlar uchun mo‘ljallangan 128 mingta qisqa vertikal serial ishlab chiqarilgan. Ularning 95 foizdan ortig‘i sun’iy intellekt yordamida yaratilgan. Bu bozor hozirda milliardlab dollarga baholanmoqda.

Yuzlarni noqonuniy ishlatish muammosi

Sun’iy intellekt odamlarning shaxsiy huquqlari va mualliflik huquqlari bo‘yicha ko‘plab bahslarni keltirib chiqardi. AQSHda bunday muammolar asosan mashhur insonlar bilan bog‘liq bo‘lgan. Masalan, aktyorlar Tom Xenks va Skarlett Yoxansson o‘zlarining ruxsatisiz raqamli nusxalari yaratilganidan norozi bo‘lgan.

Xitoyda esa bu muammo oddiy odamlarga ham ta’sir qilmoqda. Ko‘plab insonlar o‘z yuzlari ular hech qachon ishtirok etmagan seriallarda ishlatilganini aniqlamoqda. 2026-yilning aprel oyida «ByteDance» kompaniyasiga tegishli «Hongguo» platformasi shunday ayblovlarga duch keldi. Ikki bloger ularning tashqi ko‘rinishi sun’iy intellekt serialida ruxsatsiz ishlatilganini bildirdi. Video 40 milliondan ortiq marta ko‘rilgan, ammo keyin o‘chirib tashlangan.

Yil boshidan beri «ByteDance» boshqalarning yuzi va ovozidan noqonuniy foydalanilgan 85 mingta videoni o‘chirgan. 2026-yilning mart oyida Pekin internet sudi inson roziligisiz yuz almashtirish texnologiyasi orqali video yaratish qonunga zid ekanini belgiladi.

Huquqiy xavflar

So‘nggi uch yil ichida Guanchjou internet sudi sun’iy intellekt orqali yuzlardan noqonuniy foydalanish bo‘yicha 700 ga yaqin ishni ko‘rib chiqqan. Xitoy huquqshunoslarining ta’kidlashicha, platformalar noqonuniy dipfeyklar, shaxsiy ma’lumotlarni ruxsatsiz yig‘ish yoki rasmlarni yangi AI modellarini o‘qitish uchun ishlatilishining oldini to‘liq ola olmaydi. Yuz litsenziyasi bilan ishlaydigan platformalar esa bu xizmat odamlarga o‘z tashqi ko‘rinishi ustidan nazorat qilish va AI kontenti orqali qonuniy daromad olish imkonini berishini ta’kidlamoqda.

Biroq mutaxassislarning ogohlantirishicha, biometrik ma’lumotlar sun’iy intellekt tizimlariga tushgandan keyin inson ular ustidan nazoratni butunlay yo‘qotishi mumkin. Ayrim kompaniyalar haqiqatan ham qahramonlarni realroq qilish uchun litsenziyalangan yuzlardan foydalanmoqda. Ammo ko‘plab qisqa seriallar to‘liq sun’iy intellekt yordamida yaratilmoqda.

Ekspertlar bu jarayon butun dunyo bo‘ylab kengayib borayotganini ta’kidlamoqda. Masalan, striming giganti «Netflix» ham taxminan 300 ta loyihada generativ sun’iy intellektdan foydalangan.