Жаҳон банки энергия ресурслари нархи 24 фоизга ошишидан огоҳлантирди

2026 йилда Эрон билан уруш туфайли энергия ресурслари нархи 24 фоизга кўтарилиши кутилмоқда, бу эса сўнгги тўрт йилдаги энг юқори кўрсаткич бўлади. Ҳарбий ҳаракатлар ва Ҳўрмуз бўғозидаги узилишлар нефт таъминотида тарихдаги энг йирик шокни келтириб чиқарди. Бу ҳақда 2026 йил 29 апрел куни Жаҳон банки эълон қилган ҳисоботда маълум қилинди.

Банк прогнозига кўра, Яқин Шарқдаги низолар туфайли энергия нархларининг ўсиши 2026 йилда давом этади. Урушга қадар дунёдаги денгиз орқали ташиладиган хом нефтнинг 35 фоизи айнан Ҳўрмуз бўғози орқали ўтган бўлиб, ҳозирда бу йўналишнинг ёпиқ қолаётгани таъминот занжирига жиддий зарар етказмоқда. Агар низолар кескинлашса, хом ашё нархлари янада юқорироқ даражага чиқиши мумкин.

Асосий сценарийга кўра, Ҳўрмуз бўғози орқали юк ташиш ҳажми фақат октябр ойига бориб довон даврдаги кўрсаткичларга яқинлашиши мумкин. 2026 йилда Brent маркали нефтнинг ўртача нархи 86 долларни ташкил этиши кутилмоқда (2025 йилдаги 69 долларга нисбатан). Бироқ вазият ёмонлашса, нефт нархи жорий йилнинг ўзидаёқ бир баррель учун 115 долларгача кўтарилиши хавфи мавжуд.

Жаҳон банки бош иқтисодчиси Индермит Гиллнинг таъкидлашича, энергия нархларининг кўтарилиши занжирли реакция орқали озиқ-овқат маҳсулотларининг қимматлашига ва инфляциянинг тезлашишига олиб келади. Хусусан, ўғитлар нархи 2026 йилда 31 фоизга, мочевина нархи эса 60 фоизга ошиши прогноз қилинмоқда. Бу ҳолат ривожланаётган мамлакатларда инфляциянинг 5,8 фоизгача кўтарилишига ва озиқ-овқат хавфсизлиги муаммоларига сабаб бўлиши мумкин.

Ҳисоботда қайд этилишича, уруш туфайли ривожланаётган давлатларнинг иқтисодий ўсиш суръати 4 фоиздан 3,6 фоизгача пасаяди. Энергия ва озиқ-овқат инқирози биринчи навбатда аҳолининг кам таъминланган қатламларига ва ташқи қарзи юқори бўлган мамлакатларга оғир зарба бериши таъкидланмоқда.