Лукашенко икки ўт орасида: Россия фронт очишни талаб қилмоқда, Украина эса ултиматум қўйди

Россия ва Украина томонидан Беларусга босим кучаймоқда. Москва Минскни урушга янада чуқурроқ жалб қилиш учун молиявий шантаж ишлатаётган бир пайтда, Киев Беларус ҳудудидаги Россия ҳужумларини мувофиқлаштирувчи ускуналарни олиб ташлашни талаб қилмоқда.

Россиянинг Беларусга босими ва мақсадлари

Жорий йилда Россия Беларусдан Украинага қарши дрон зарбаларини кўпайтириш, Украина қўшинларининг бир қисмини Донбассдан чалғитиш ҳамда Беларусга қўшни НАТО давлатларига қарши операциялар ўтказишда фойдаланиш мақсадида босимни кучайтирди. «The Wall Street Journal» манбаларига кўра, Москва Александр Лукашенко билан музокараларни асосан Россиянинг Беларусдаги элчиси Борис Гризлов орқали олиб бормоқда.

Бунда Минск қарам бўлган молиявий ёрдамдан босим дастаги сифатида фойдаланилмоқда.
Нашр суҳбатдошларининг қайд этишича, ҳозирча Беларуснинг урушга тўлиқ қўшилиши белгилари йўқ. Бироқ Россиянинг Донбассдаги силжиши секинлашгани ва Украинанинг Россия фронт ортига зарбалари кучайиб, ёнилғи инқирозини келтириб чиқаргани сабабли бу эҳтимол сақланиб қолмоқда.

Беларус инфратузилмасидан кенг кўламли уруш бошидан бери фойдаланиб келинмоқда. Шу билан бирга, Лукашенко сўнгги ойда Беларусни можарога тортишларига йўл қўймаслигини икки бор таъкидлади ва ўз мамлакати Украина ҳарбийлари учун «кафтдек намоён эканини», асосий объектлар зарба остида қолиши мумкинлигини тан олди.

Зеленскийнинг ултиматуми ва Минск реакцияси

19 июн куни Украина Президенти Воладимир Зеленский Лукашенкога босимни кучайтириб, урушга қўшилмаслик ҳақидаги ваъдаларини амалда исботлашга чақирди. Зеленский Беларуснинг Украина билан чегарадош икки вилоятида Россиянинг зарбаларни мувофиқлаштирувчи ретрансляторлари ва техникаси борлигини айтиб, уларни бир ҳафта ичида олиб ташлашни талаб қилди.

«Агар Лукашенко бу ускуналарни ўзи олиб ташламаса, бу ишни биз қиламиз», — деди Зеленский.

Ўз навбатида, Украина Ташқи ишлар вазирлиги вакили Ярослав Чорногор ушбу баёнотга ойдинлик киритди. Унинг сўзларига кўра, гап албатта ускуналарни жисмоний йўқ қилиш (яъни, уриб тушириш ёки портлатиш) ҳақида бораётгани йўқ. Худди февраль ойида бўлиб ўтган шунга ўхшаш ҳолатдагидек, бу ретрансляторларни масофадан туриб блоклаш ёки ишламайдиган ҳолатга келтириш имкони ҳам мавжуд.

Экспертлар Зеленскийнинг ултиматумини турлича баҳоламоқда: айримлар буни шунчаки «синов» деса, бошқалар Украина ҳақиқатан ҳам зарба беришга тайёрлигини ва бу Россия учун манфаатли бўлган уруш сабабига (casus belli) айланиши мумкинлигини таъкидламоқда.

Таҳлилчи Александр Фридманнинг фикрича, Минскнинг деэскалацияга қаратилган қадамлари Киев томонидан заифлик сифатида қабул қилинган ва шу сабабли босим ўтказишга қарор қилинган.

Лукашенко Зеленскийнинг талабига ҳозирча расмий изоҳ бермади. Бироқ яқин орада Владимир Путин билан учрашув (унда Зеленскийнинг ултиматуми ҳам муҳокама қилиниши айтилган) ва хорижга «узоқ муддатли хизмат сафари» режалаштирилганини эълон қилди.