Криптобозор кайфияти ҳаддан ташқари қўрқув даражасида: бу инвесторлар учун нимани англатади?

Глобал бозордаги кенг кўламли ноаниқлик шароитида таваккалчиликка бўлган иштиёқ сусаймоқда.

Крипто бозордаги кайфият «ўта қўрқув» ҳолатига янада чуқурроқ чўкмоқда

Крипто қўрқув ва очкўзлик индекси криптовалюта бозорининг умумий ҳиссий ҳолатини 0 дан 100 гача бўлган шкалада ўлчайди. 0 дан 24 гача бўлган кўрсаткичлар «Жуда катта қўрқув»ни, 25 дан 49 гача «Қўрқув»ни, 50 «Бетараф» ҳолатни, 51 дан 74 гача «Очкўзлик»ни, ва 75 дан 100 гача эса «Жуда катта очкўзлик»ни англатади.

Ҳозир эса индекс 5 балл кўрсаткичи билан бозор ўта қўрқув ҳудудига қатъий жойлашган. Сўнгги кунлардаги пасайиш охирги ҳафталар давомида кузатилган кайфиятнинг изчил тушиши фонида содир бўлмоқда. Бир ой олдин индекс аллақачон «Қўрқув» диапазонида 26 ни ташкил этган эди. У бир ҳафта олдин 12 га тушди ва ҳозирги энг паст кўрсаткичга етишидан бир кун олдин 11 ни қайд этди. Бундай тез суръатдаги пасайиш нархлар заифлашгани сайин ишончнинг қанчалик тез йўқолаётганини кўрсатади.

Криптовалюта бозоридаги кайфиятнинг пасайиши глобал иқтисодий хавотирнинг кенг кўламда ўсиши билан бир вақтга тўғри келмоқда. Буни Жаҳон ноаниқлик индекси ҳам тасдиқлайди. Ушбу индекс Economist Intellegence Unit ташкилотининг мамлакат ҳисоботларида «ноаниқлик» атамаси қанчалик тез-тез учрашини кузатиб боради. У 140 дан ортиқ мамлакатни қамраб олади ва макроиқтисодий тадқиқотлар ҳамда глобал хавфларни таҳлил қилишда кенг қўлланиладиган чораклик, мамлакатлараро кўрсаткични тақдим этади. 2025-йилнинг учинчи чорагида Жаҳон ноаниқлик индекси 100 мингдан юқори даражага кўтарилиб, тарихдаги энг юқори кўрсаткични қайд этди. Тўртинчи чоракда эса бу кўрсаткич 94 947 га тушди.

Бу кўрсаткичлар аввалги йирик инқирозлар, жумладан COVID-19 пандемияси, Brexit (Буюк Британиянинг Европа Иттифоқидан ажралиб чиқиши) ва Европа Иттифоқи ҳудудидаги қарз инқирози пайтида кузатилган энг юқори кўрсаткичлардан тахминан икки баробар юқоридир. Глобал бозорларда инвесторлар башорат қилиб бўлмайдиган иқтисодий ва сиёсий вазиятлар билан курашаётгани сабабли, юқори кўрсаткичлар хавотирнинг кучайганидан дарак бермоқда. Бундай шароитда, крипто бозорининг «Экстремал қўрқув» ҳолатига тушиши нафақат нархларнинг пасайишини, балки бутун дунё миқёсида хавфли активлардан четлашишни ҳам акс эттирмоқда.

2026 йилда Bitcoin ва Ethereum зарарга киргани сабабли крипто бозорининг умумий қиймати 22 фоизга пасайди

Кенг кўламли крипто бозорининг пасайиши давом этаётган бир пайтда, инвесторлар кайфиятида кескин тушиш кузатилмоқда. 2026 йилга келиб, умумий бозор капиталлашуви 22 фоиздан зиёдга камайиб, йил бошида ҳукм сурган оптимистик кайфиятни буткул ўзгартириб юборди.

Январни кучлироқ бошлаган биткоинда ойнинг охирига келиб 10 фоиздан кўпроққа нарх тушди. Феврал ойида эса унинг нархи яна 14,6 фоизга пасайиб кетди. Etherium ҳам йил бошидан буён 33,8 фоизга қадри тушди. Узоқ давом этган бу пасайиш бозор фаолиятига салбий таъсир кўрсатди.

Таҳлилчилар крипто-бозорнинг кейинги ҳаракатидан нима кутмоқда?

Ушбу бозор ҳаракатининг оғир шароитларида, жамият келгуси воқеалар ҳақида ноаниқликда қолмоқда. Таҳлилчи Кайл Чассе тарихий мисолларни кўрсатиб ўтди, унинг таъкидлашича, Крипто қўрқув ва очкўзлик индексидаги шунга ўхшаш паст кўрсаткичлар 2018-йилда, 2020-йил март ойида ва 2022-йилда FTX инқирозидан кейин ҳам кузатилган эди. У «ҳар галда нархлар ўта кескин тушганда, ҳозир сотиб оладиганлар учун келажакда катта фойда билан сотиш имконияти шаклланган эди» деб оптимимистик фикрда қолмоқда.

Бошқа таҳлилчилар ҳозирги пасайиш эҳтимолий ўсишдан олдинги тайёргарлик босқичи бўлиши мумкинлигини таъкидлашмоқда. Шундай бўлса-да, криптовалюта бозорининг кенг миқёсда тикланиши қачон ёки умуман содир бўлиши номаълумлигича қолмоқда.

NoOnec компанияси раҳбари Рей Юссеф биткоин нархи 2026 йил ёзигача бир хил даражада сақланиб қолиши мумкинлигини башорат қилди. У биткоин нархининг энг паст нуқтаси ҳали аниқ эмаслигини ва ҳозирги вазият бозорнинг хатарларни узоқ муддатли қайта баҳолаш даврига кирганини кўрсатаётганини таъкидлади. Юссеф бир қатор таркибий омилларни, жумладан АҚШдаги сиёсий ва пул-кредит циклларини, давом этаётган инфляция чекловларини, чакана инвестициялар оқимининг сустлашишини ҳамда катта йўқотишлардан сўнг институционал талабнинг эҳтиёткорлиги кабиларни тилга олди.