Америкада «тўполон»: Миннесотада Трампнинг депортация сиёсатига қарши отишма ва намойишлар бўляпти

Жорий йилнинг 21 январ куни АҚШнинг Миннесота штатида юзлаб корхоналар ўз фаолиятини тўхтатди. Минтақада давом этаётган иммиграцияга қарши чораларга норозилик билдириш учун минглаб одамлар қаттиқ совуққа қарамай кўчаларга чиқди.

Кенг кўламли митинглар ташкилотчилар аҳолини АҚШ Иммиграция ва божхона назорати хизмати — ICE’га қарши норозилик белгиси сифатида ишга ёки ўқишга бормасликка, шунингдек, харидлардан тийилишга чақирганидан кейин бошланди. Трамп маъмурияти томонидан буюрилган Миннесотадаги ICE операцияси олти ҳафтадан ортиқ вақтдан бери давом этмоқда.

Маъмурият буни мамлакатда ноқонуний юрган жиноятчиларни депортация қилишга қаратилган жамоат хавфсизлиги операцияси деб таърифлади. Танқидчилар эса жиноий ўтмиши бўлмаган мигрантлар ва ҳатто АҚШ фуқаролари ҳам ҳибсга олинаётганидан огоҳлантирмоқда.

Аэропортдаги ҳибслар

21 январ куни Миннеаполис аэропортида 100 га яқин диний ходим ҳибсга олинди. Улар АҚШ авиакомпанияларини ICE томонидан ҳибсга олинган шахсларни ташишдан бош тортишга чақириб норозилик билдирган.

Аэропортлар комиссияси вакили «Minnesota Reformer» нашрига берган интервюсида ҳибслар «рухсат этилган фаолият келишилган шартлардан ташқарига чиққанидан кейин» жамоат хавфсизлигини ва аэропортга киришни таъминлаш мақсадида амалга оширилганини айтди.

«Метро тўлқини операцияси» ва кескинликнинг кучайиши

«Operation Metro Surge» (Метро тўлқини операцияси) доирасида Миннесотага минглаб федерал зобитлар сафарбар этилган. Шу ой бошида 37 ёшли миннеаполислик аёл Рени Гуднинг ўлдирилиши бутун штат бўйлаб кескинликни оширди ва маҳаллий амалдорларнинг қаттиқ қоралашига сабаб бўлди.

«Биз ICE’нинг Миннесотадан чиқиб кетишини ва ҳаддан ташқари ваколат суиистеъмоли билан ҳар бир штатдан чиқиб кетишини хоҳлаймиз», - деди Епископ Дуэйн Ройстер. Унинг «Faith in Action» ташкилоти иш ташлаш пайтида Миннеаполисдаги маҳаллий шерикларни қўллаб-қувватлади. «Биз Конгрессдан ICE устидан назоратни таъминлашини талаб қиламиз», - деди у.

Энг йирик норозилик юришлари

21 январ кунги юришлар штатдаги ҳозирги иммиграция сиёсатига қарши шу кунгача бўлган энг йирик норозилик намойиши деб баҳоланди. Минтақада ҳаво ҳарорати −23°C бўлишига қарамай, минглаб одамлар шаҳар маркази бўйлаб юриш қилди.

Намойишчилар Миннеаполисдаги NBA’нинг «Тимбервулвз» жамоаси ўйнайдиган стадионгача бориб, ICE’га қарши митинг ўтказишди. Улар йўл давомида шиорлар айтиб, мусиқа чалишди.

Тадбиркорларнинг норозилиги

Миннеаполислик тадбиркор Кори Лам бирдамлик белгиси сифатида ўзининг «Harriet Grove Botanicals» бизнесини ёпиб, намойишга қўшилди. У ўз шаҳрида ICE агентлари бўлишига қарши эканини билдирди ва январ ойи бошида Гуднинг ўлими уни қаттиқ ғазаблантирганини айтди.

Унинг фикрича, иммиграция рейдлари ўз бизнеси ва маҳаллий жамоа учун иқтисодий хавф туғдирмоқда.

«Бизнинг ишимиз юришиши учун таянадиган кўплаб дўстларимиз ва корхоналаримиз бор. Агар ўша шахслар ҳибсга олиниш ёки ғойиб бўлишдан қўрқиб қийналсалар, бу нафақат маънавий, балки иқтисодий жиҳатдан ҳам бутун Ўрта Ғарбга таъсир қилади», - деди Лам BBC’га.

Ламнинг бизнесига ресторанлар, татуировка салонлари ва ўйинчоқ дўконларини ўз ичига олган юзлаб корхоналар қўшилди. 21 январ куни Миннеаполисда олтита ресторанга эгалик қилувчи Ким Бартманн қишда ишлайдиган тўртта ресторанини ёпди.

У бу қарорни қўллаб-қувватлаган бўлса-да, иқтисодий томондан оғир бўлганини тан олди. «Ҳамма бирдам, лекин ҳамма озиқ-овқат сотиб олиши ва ижара ҳақини тўлаши керак. Иқтисодий жиҳатдан бу менинг бизнесим учун қаттиқ зарба», - деди у.

Унинг айтишича, «Barbette» ва «Gigi's Café» ресторанларида савдо ҳажми ICE операцияси бошланганидан бери 30 фоиздан ортиққа камайган. Бу эса иш соатларини қисқартиришга мажбур қилган.

«Бизда АҚШ фуқароси бўлган ёки ишлаш учун ҳужжатлари бор кўплаб ходимлар бор, лекин улар ҳали ҳам уйдан чиқишга қўрқишяпти», - деди у.

Болалар ва тинч аҳоли ҳибсга олиниши

ICE’нинг мавжудлиги Миннесотанинг кўплаб аҳолисини ғазаблантирди. Колумбия-Хайтс шаҳри яқинидаги мактаб раҳбарияти беш ёшдан 17 ёшгача бўлган тўрт нафар ўқувчи ICE томонидан ҳибсга олинганини маълум қилди.

Шунингдек, 20 январ куни икки ёшли бола ҳужжатсиз отаси билан бирга Жанубий Миннеаполисдаги озиқ-овқат дўконидан қайтаётганда ҳибсга олинган.

Федерал ва маҳаллий ҳокимият ўртасидаги зиддият

20 январ куни вице-президент Жей Ди Вэнс Миннесота маҳаллий ҳуқуқ-тартибот идораларини иммиграция қоидаларини ижро этишда федерал зобитлар билан ҳамкорлик қилишга чақирди. Миннесота ва айрим шаҳарларда «бошпана» сиёсати мавжуд бўлиб, у маҳаллий идораларнинг ICE билан ҳамкорлигини чеклайди. Трамп маъмурияти бу сиёсатни жамоат хавфсизлигига таҳдид деб баҳолади.

Шу ҳафта Миннеаполисдаги ФБР агенти Рени Гуднинг ўлими билан боғлиқ терговга босим ўтказилаётгани сабаб истеъфога чиққан. «The New York Times» ва CBS News манбаларга таяниб, у терговни «қайта таснифлаш ёки тўхтатиш ҳақидаги босим туфайли» ишдан кетганини хабар қилди.

Бундан аввал Миннеаполис прокуратурасининг камида олти нафар прокурори ҳам маъмуриятнинг федерал терговга муносабати сабаб истеъфога чиққан эди.

ICE ходимлари томонидан АҚШ фуқаросининг ўлдирилиши

24 январ куни Миннеаполисда АҚШ иммиграция хизмати агентлари Америка фуқаросини отиб ўлдирди. Бу ҳақда Reuters агентлиги хабар берди. Расмийларга кўра, бу воқеа оммавий норозилик намойишларига ва маҳаллий раҳбарларнинг кескин қоралашига сабаб бўлди.

Миллий хавфсизлик департаменти ушбу ҳодисани «ҳужум» деб баҳолади. Уларнинг маълум қилишича, агентга тўппонча билан яқинлашаётган эркакка қарши ўқ узилган. Айтилишича, у киши қаршилик кўрсатгани сабабли агент ўзини ҳимоя қилган.

Бироқ гувоҳлар томонидан олинган видеоларда 37 ёшли Алекс Преттининг қўлида қурол эмас, мобил телефон бўлгани кўринган. У агентлар томонидан ерга йиқитилган аёлларга ёрдам беришга ҳаракат қилган.

Видеода Претти агентлар ва аёллар орасига тушганида кўзни ёшлантирувчи газ қўлланилгани, кейин эса у тиз чўктирилгани акс этган. Бир неча сониядан кейин офицер унинг орқасига қарата тўрт марта ўқ узгани кўринади.

Намойишлар ва сиёсий кескинлик

Преттининг ўлдирилиши юзлаб одамларни кўчаларга чиқишга мажбур қилди. Улар қуролланган ва ниқоб таққан агентларга қарши юзма-юз келди. Намойишлар Ню-Йорк, Вашингтон ва Сан-Франциско каби шаҳарларда ҳам давом этди. Маҳаллий раҳбарлар, жумладан губернатор Тим Уолз бу воқеани шубҳа остига олди.

«Мен видеони турли ракурслардан кўрдим ва бу одамни кўнгли айнишига олиб келади. Ушбу терговни федерал ҳукуматга ишониб бўлмайди — буни штат ўз зиммасига олади», - деди Уолз.

Миллий хавфсизлик котиби Кристи Ноем эса: «У бу ерга тинч намойиш учун келмаган. У зўравонлик қилиш учун келган», - деди.

Миннеаполис полицияси раҳбари Браян О'Хара ўлдирилган эркак қонуний равишда қуролга эга бўлгани, аммо йўл қоидабузарлигидан ташқари жиноий ўтмиши йўқлигини айтди.

Мер ва губернатор операцияни тўхтатишни талаб қилди

Миннесота губернатори Тим Уолз ва Миннеаполис мери Жейкоб Фрей Трамп маъмуриятининг иммиграция бўйича амалиётларини тўхтатишга чақирди.

«Ушбу операция тугаши учун яна қанча одам ўлиши ёки оғир яраланиши керак?» деди Фрей.

Президент Трамп эса маҳаллий раҳбарларни исёнга ундаётганликда айблади. «Мер ва губернатор ўзларининг хавфли риторикаси билан исён қўзғатмоқда», - деб ёзди у ижтимоий тармоқларда.