Европаликлар «Coca-Cola» ва «McDonaldʼs» каби АҚШ брендларини оммавий бойкот қилмоқда
Доналд Трамп сиёсатига жавоб сифатида Европада АҚШ маҳсулотларини рад этиш кучайди. Бу жараён йирик трансмиллий компаниялар савдосига ҳам таъсир кўрсатмоқда.
Европа давлатларида истеъмолчиларнинг АҚШ маҳсулотларига нисбатан бойкоти кенгайиб бормоқда. Бу тенденция Доналд Трамп маъмуриятининг савдо божлари ва ташқи сиёсатдаги кескин қадамларига жавоб сифатида шаклланди. Дания, Швеция, Франция ва Канадада истеъмолчилар маҳаллий маҳсулотларга ўтишни онгли равишда танламоқда.
Бойкот ҳукуматлар ташаббуси эмас, балки фуқароларнинг мустақил ҳаракати сифатида ривожланяпти. Ижтимоий тармоқлар, мессенжер гуруҳлари ва махсус мобил иловалар орқали АҚШ маҳсулотларини аниқлаш ва улардан воз кечиш кенг тарғиб қилинмоқда. Натижада истеъмол одатлари ўзгариб, айрим сегментларда талаб кескин пасаймоқда.
Европадаги таҳлилчилар таъкидлашича, бу жараён қисқа муддатли эмоция эмас, балки иқтисодий ва сиёсий норозиликнинг бозорда акс этишидир. Истеъмолчи ўз хариди орқали ташқи сиёсатга муносабатини билдирмоқда.
Бойкот механизми
Бойкотнинг марказида Дания турибди. Мамлакатда 95 мингдан ортиқ фойдаланувчи АҚШ маҳсулотларидан қочишга қаратилган гуруҳларга қўшилган. «NonUSA» каби иловаларнинг юклаб олиниши 1400 фоизга ошгани қайд этилди. Бу платформалар истеъмолчиларга маҳаллий ва Европа альтернативаларини таклиф қилади.
Швеция ва Францияда ҳам ўхшаш, аммо нисбатан кичикроқ ҳаракатлар мавжуд. Канадада эса «Канадани танла» кампаниялари авж олди. АҚШнинг 25 фоизлик божлари ва «51-штат» ҳақидаги баёнотларидан сўнг канадаликлар АҚШ туризми ва маҳсулотларини чеклашга ўтди.
Молиявий сектор ҳам четда қолмади. Айрим пенсия ва инвестиция жамғармалари АҚШ давлат облигацияларига сармояни қисқартиришга киришди. Бу қарорлар геосиёсий хатарларни қайта баҳолаш билан боғлиқ.
Бизнес учун оқибатлар
Бойкотдан энг кўп таъсирланган брендлар орасида «Coca-Cola», «McDonald’s», «Tesla» ва «Netflix» бор. Айрим компаниялар Европа бозорида савдо ҳажмлари пасайганини билвосита тан олмоқда. Айниқса, тез тайёрланадиган таомлар (фастфуд) ва стриминг хизматларида талаб сусайиши кузатилмоқда.
2025 йилда ўтказилган сўровга кўра, европаликларнинг 61 фоизи АҚШ маҳсулотларини онгли равишда бойкот қилаётганини билдирган. Шу билан бирга, маҳаллий брендлар савдоси ўсган. Бу ҳолат Европа бозорида истеъмолчи хулқ-атворининг ўзгариши доимий тенденцияга айланиши мумкинлигини кўрсатмоқда.
