АҚШда оммавий қисқартиришлар: Сунъий интеллект сабаб 52 минг иш ўрни қисқармоқда

АҚШда сўнгги кунларда йирик корпорациялар томонидан эълон қилинган қисқартиришлар меҳнат бозорида жиддий силжишни намоён қилди. «Financial Times» маълумотларига кўра, бир неча кун ичида ишдан бўшатиш режалари 52 минг нафардан ошган. Бу пандемиядан кейинги энг оғир ҳафталардан бири сифатида баҳоланмоқда.

Энг катта қисқартиришлар логистика гиганти «UPS»да кузатилди. Компания 30 минггача иш ўрнини қисқартиришни режалаштириб, айрим ҳайдовчиларга контрактларни сотиб олиш таклифини бермоқда. Бу қарор «Amazon» учун юк ташиш ҳажмлари камайгани билан боғлиқ.

«Amazon» эса сўнгги уч ойда иккинчи бор оммавий қисқартириш эълон қилди. Бу гал 16 минг нафар ходим ишдан бўшатилиши кутилмоқда. Компания раҳбарияти бу қарорни ички бюрократияни қисқартириш ва бошқарувни соддалаштириш зарурати билан изоҳламоқда. Шу билан бирга, кимё саноати гиганти «Dow» 4 500 нафар ходимни қисқартириш орқали операцион моделни тубдан ўзгартиришни режалаштирган.

СИ ва ортиқча штат

Иқтисодчиларга кўра, қисқартиришларнинг асосий сабабларидан бири сунъий интеллектнинг тез жорий этилиши ҳисобланади. Компаниялар СИ орқали харажатларни камайтириш ва самарадорликни оширишга интилмоқда. Бу эса айрим вазифаларни инсонларсиз бажариш имконини бераяпти.

Иккинчи омил пандемиядан кейинги тузатиш жараёнидир. 2020–2021 йилларда кескин кенгайган компаниялар ҳозирги бозор шароитида ортиқча штат билан қолиб кетган. Шу сабаб иш берувчилар ходимлар сонини реал талабга мослаштирмоқда.

Учинчи омил иқтисодий ноаниқлик билан боғлиқ. АҚШда ишсизлик даражаси 4,4 фоиз атрофида қолса-да, янги иш ўринлари яратиш суръати кескин пасайган. Декабрь ойида атиги 50 мингта янги иш ўрни пайдо бўлгани меҳнат бозорида совиш белгиси сифатида қаралмоқда.

Меҳнат бозори босими

Қисқартиришлардан ҳам оғирроқ муаммо — янги иш топиш қийинлашгани ҳисобланади. Медиан ишсизлик даври 11,4 ҳафтага етди, бу 2021 йилдан бери энг юқори кўрсаткичдир. Иш берувчилар бўш иш ўринларини тўлдиришга шошилмаяпти, бу эса ишдан айрилганлар учун рискни ошираяпти.

«Goldman Sachs»нинг АҚШ бўйича бош иқтисодчиси Дэвид Мериклнинг таъкидлашича, компаниялар ИИ орқали харажатларни камайтириш имкониятларини фаол муҳокама қилмоқда. Бу жараён меҳнат бозорининг тузилмасини ҳозирнинг ўзида ўзгартиряпти.

Мутахассислар фикрича, СИ сармоялари орта борган сари, қисқартиришлар қисқа муддатли эмас, балки тизимли трендга айланиши мумкин. Бу эса меҳнат бозорида янги малакаларга талабни кескин оширади.