
«Blue Origin» Ой миссияси учун космик туризмни тўхтатади
«Amazon» асосчиси Жефф Безосга тегишли «Blue Origin» компанияси икки йилга «New Shepard» космик туризм дастурини музлатишини маълум қилди. Компания бу даврда эътиборини Ойга учишга тайёргарликка қаратмоқчи.

«Amazon» асосчиси Жефф Безосга қарашли хусусий аэрокосмик компания «Blue Origin» 30 январда «New Shepard» космик туризм дастурини икки йилга тўхтатишини эълон қилди. Унинг ўрнига компания «NASA»нинг астронавтларни Ойга юбориш бўйича режалаштирилаётган миссияларига тайёргарликка эътибор қаратади.
«The New York Times» нашри эслатишича, «Blue Origin» АҚШ космик агентлиги билан «NASA Artemis» дастури доирасида астронавтларни Ойга етказиш учун қўниш модулини етказиб бериш бўйича шартнома тузган. Дастлаб Безос компаниясининг модули «Artemis V» миссиясида қўлланилиши режалаштирилган эди. Бироқ «Artemis III» ва «Artemis IV» Ой миссиялари учун космик кемани ишлаб чиқаётган Илон Маскка тегишли «SpaceX» компанияси жадвалдан ортда қолмоқда. Шу сабабли «NASA» ҳам «Blue Origin», ҳам «SpaceX»дан «Artemis III» парвозини тезлаштиришга ёрдам бериши мумкин бўлган ғоялар устида ишлашни сўраган. Шартнома қиймати 3,4 млрд долларга баҳоланмоқда, бу эса «New Shepard» дастуридан олинадиган даромадлардан анча юқори.
Қўшма Штатлар 2030 йилгача Ойда доимий форпост барпо этиш ва у ерда ишлайдиган ядровий реактор қуришни режалаштирмоқда. Хабар қилинишича, «NASA» шу йўл билан ўз Ой дастурларига эга бўлган Россия ва Хитойни ортда қолдиришни истайди. АҚШ президенти Доналд Трамп декабр ойида астронавтларни 2028 йилда – иккинчи президентлик муддати якунлангунга қадар – Ер йўлдошига қўндиришни назарда тутувчи фармонни имзолаган.
«Blue Origin»нинг космик ютуқлари
«New Shepard» ракетаси 2021 йилдан бери тижорий суборбитал парвозлар учун қўлланилиб келинган. Шу вақт ичида у Ғарбий Техасда жойлашган «Blue Origin» старт майдонидан 38 марта учирилган ва 92 нафар инсонни космос чегарасига олиб чиққан. Улар орасида илк парвоз қилганлардан бири Жефф Безоснинг ўзи ҳам бўлган.
2024 йил апрел ойида «Blue Origin» 60 йилдан ортиқ вақт ичида илк бор тўлиқ аёллардан иборат экипажни космосга юборди. Унинг таркибида америкалик хонанда Кэти Перри ва Безоснинг никоҳланиш арафасидаги севгилиси Лорен Санчес ҳам бор эди.
Охирги, олти нафар йўловчи иштирок этган парвоз ўтган ҳафта бўлиб ўтди. «Blue Origin» компаниясида айтилишича, «New Shepard» орқали космосга учишни истаганлар навбати бир неча йил олдиндан шаклланган.
Безос компанияси вакилларига кўра, «New Shepard» парвозлари давомида тўпланган тажриба оғир синфдаги «New Glenn» ракетасини ишлаб чиқишда қўлланилган. Кутилмоқдаки, бу кўп марталик ракета-ташувчи Ер атрофи орбитасига 45 тоннагача юк олиб чиқа олади, унинг тезлатувчи босқичи эса кейин океандаги платформага қўнади. «New Glenn»нинг илк икки учирилиши 2025 йилнинг январ ва ноябр ойларида амалга оширилди, иккинчи парвозда ракета орқали Марсга икки сунъий йўлдош юборилган.
Ойга инсон қўнганига 50 йилдан ошди
Ойга инсонларнинг сўнгги қўниши 1972 йилда – «NASA»нинг «Аполлон-17» космик кемаси экипажи томонидан амалга оширилган. Илк бор америкалик астронавтлар 1969 йилда, «Аполлон-11» миссияси доирасида Ойга қўнишган эди.





